Art. 867¹.

Co stanowi przepis

Art. 867¹ KPC reguluje instytucję rękojmi, czyli kaucji wpłacanej przez osobę, która chce wziąć udział w licytacji zajętych ruchomości. Zgodnie z § 1 przystępujący do przetargu musi złożyć rękojmię w wysokości jednej dziesiątej sumy oszacowania, i to najpóźniej w dniu poprzedzającym przetarg, a nie dopiero w chwili licytacji. Przepis przewiduje jednocześnie wyjątek: rękojmi nie składa się, gdy suma oszacowania jest niższa niż pięć tysięcy złotych. Paragraf 2 wskazuje, że rękojmię licytanta, któremu udzielono przybicia, zatrzymuje się, natomiast pozostałym uczestnikom zwraca się ją niezwłocznie. Paragraf 3 określa sankcję: jeżeli nabywca nie zapłaci ceny w terminie wynikającym z warunków licytacji, traci rękojmię, a skutki przybicia wygasają. Z utraconej kwoty pokrywa się koszty egzekucji związanej ze sprzedażą, a reszta wchodzi do sumy uzyskanej w egzekucji albo - gdy egzekucja została umorzona - jest przelewana na dochód Skarbu Państwa.

Kiedy przepis ma zastosowanie

Norma dotyczy sądowej egzekucji z ruchomości prowadzonej przez komornika, w fazie sprzedaży licytacyjnej. Przesłanką obowiązku jest chęć przystąpienia do przetargu oraz suma oszacowania wynosząca co najmniej pięć tysięcy złotych. Szczególną sytuację reguluje § 4: rękojmi nie składa wierzyciel przystępujący do przetargu, jeżeli przysługuje mu wierzytelność o wartości nie niższej niż wysokość rękojmi, a jego wierzytelność wraz z prawami korzystającymi z pierwszeństwa znajduje do tej wysokości pokrycie w cenie wywołania. Gdy wartość wierzytelności jest niższa od rękojmi albo znajduje tylko częściowe pokrycie w cenie wywołania, rękojmię obniża się odpowiednio - do różnicy między pełną rękojmią a wartością wierzytelności lub do części wartości wierzytelności niepokrytej w cenie wywołania.

Przykład

Komornik wyznaczył licytację maszyny stolarskiej oszacowanej na 40 000 zł. Osoba zainteresowana zakupem musi wpłacić rękojmię w kwocie 4 000 zł najpóźniej w dniu poprzedzającym przetarg, inaczej nie zostanie dopuszczona do udziału. Jeżeli wygra licytację i otrzyma przybicie, jej rękojmia zostaje zatrzymana i zalicza się na poczet ceny, a pozostałym uczestnikom komornik zwraca wpłacone kwoty niezwłocznie. Gdyby jednak nabywca nie zapłacił reszty ceny w terminie, traci 4 000 zł, a skutki przybicia wygasają - z utraconej kwoty pokryte zostaną koszty egzekucji związane ze sprzedażą.

Częste nieporozumienia

Częstym błędem jest przekonanie, że rękojmię można wpłacić w dniu licytacji tuż przed jej rozpoczęciem - art. 867¹ KPC wyraźnie wskazuje termin najpóźniej dnia poprzedzającego przetarg. Mylne jest też założenie, że utrata rękojmi to jedyna konsekwencja braku zapłaty ceny; wygasają również skutki przybicia, więc nabywca nie uzyskuje własności rzeczy. Nieporozumieniem jest wreszcie traktowanie zwolnienia z § 4 jako automatycznego przywileju każdego wierzyciela - zależy ono od wartości wierzytelności i jej pokrycia w cenie wywołania. W sprawie indywidualnej warto skonsultować się z prawnikiem.