Art. 850.

Co stanowi przepis

Art. 850 KPC przyznaje wierzycielowi uprawnienie do udziału w czynności zajęcia dokonywanej przez komornika. Wierzyciel może zażądać, aby zajęcie nastąpiło w jego obecności, a wówczas komornik ma obowiązek zawiadomić go o terminie, w którym czynność ma zostać przeprowadzona. Przepis wyraźnie zastrzega jednak, że niestawiennictwo wierzyciela w wyznaczonym terminie nie blokuje egzekucji - komornik dokonuje wtedy zajęcia pod nieobecność wierzyciela. Jeżeli natomiast komornik przeprowadził zajęcie bez uprzedniego zawiadomienia wierzyciela, który zgłosił takie żądanie, wierzyciel może domagać się sprawdzenia zajęcia z jego udziałem. Konstrukcja ta łączy zatem prawo wierzyciela do kontroli przebiegu czynności ze sprawnością postępowania egzekucyjnego.

Kiedy przepis ma zastosowanie

Regulacja odnosi się do egzekucji z ruchomości, czyli do etapu, w którym komornik dokonuje zajęcia rzeczy należących do dłużnika. Warunkiem uruchomienia uprawnienia jest zgłoszenie przez wierzyciela żądania obecności przy zajęciu - najczęściej już we wniosku egzekucyjnym lub w odrębnym piśmie skierowanym do komornika. Po zgłoszeniu takiego żądania po stronie organu egzekucyjnego powstaje obowiązek poinformowania wierzyciela o terminie czynności. Prawo do żądania sprawdzenia zajęcia z udziałem wierzyciela aktualizuje się wtedy, gdy zawiadomienia zabrakło, a czynność mimo to została przeprowadzona. Art. 850 KPC nie daje natomiast wierzycielowi prawa do samodzielnego wskazywania komornikowi sposobu przeprowadzenia czynności ani do wykonywania jej za organ egzekucyjny.

Przykład

Wierzyciel prowadzący egzekucję wobec przedsiębiorcy przypuszcza, że w hali dłużnika znajdują się wartościowe maszyny, których łatwo nie zauważyć wśród innego wyposażenia. We wniosku egzekucyjnym zaznacza, że żąda, aby zajęcie nastąpiło w jego obecności, a komornik zawiadamia go o terminie czynności. Jeżeli wierzyciel w wyznaczonym dniu nie pojawi się na miejscu, komornik przeprowadzi zajęcie samodzielnie i czynność pozostanie skuteczna. Gdyby natomiast komornik dokonał zajęcia bez wcześniejszego zawiadomienia, wierzyciel może wystąpić o sprawdzenie zajęcia z jego udziałem, aby zweryfikować, czy wszystkie wartościowe ruchomości zostały objęte protokołem.

Częste nieporozumienia

Pierwszym błędem jest przekonanie, że komornik zawsze musi zawiadamiać wierzyciela o terminie zajęcia - obowiązek ten powstaje dopiero po zgłoszeniu odpowiedniego żądania. Drugim nieporozumieniem jest przyjmowanie, że nieobecność wierzyciela powoduje odroczenie czynności lub jej nieważność; art. 850 KPC stanowi wprost przeciwnie. Trzeci błąd polega na utożsamianiu sprawdzenia zajęcia z ponownym zajęciem lub ze środkiem zaskarżenia - jest to czynność kontrolna, a nie sposób podważenia dokonanego zajęcia. Wreszcie wierzyciele bywają przekonani, że obecność przy czynności pozwala im decydować, które rzeczy zostaną zajęte, podczas gdy ocena ta należy do komornika. W indywidualnej sprawie egzekucyjnej warto skonsultować się z prawnikiem, który oceni okoliczności konkretnego postępowania.