Art. 838.

Co dokładnie stanowi przepis

Art. 838 KPC rozstrzyga, według jakich reguł chroniony jest majątek dłużnika w sytuacji, gdy do tego samego składnika majątku kierowane są jednocześnie egzekucja sądowa i egzekucja administracyjna, a w wyniku rozstrzygnięcia zbiegu całość postępowania prowadzi sądowy organ egzekucyjny, czyli komornik. Zasadą przyjętą w tym przepisie jest, że komornik stosuje ograniczenia egzekucji przewidziane w Kodeksie postępowania cywilnego również do należności, które co do zasady podlegają egzekucji administracyjnej. Innymi słowy, to reżim kodeksowy staje się wspólnym punktem odniesienia dla wszystkich egzekwowanych wierzytelności. Przepis wprowadza jednak wyjątek: jeżeli ograniczenia egzekucyjne określone w przepisach o postępowaniu egzekucyjnym w administracji są mniejsze, stosuje się te ostatnie. Rozwiązanie to zapobiega sytuacji, w której samo połączenie postępowań w rękach komornika poprawiałoby lub pogarszało sytuację dłużnika w sposób przypadkowy.

Kiedy przepis ma zastosowanie

Aby art. 838 KPC znalazł zastosowanie, muszą wystąpić łącznie dwie przesłanki. Po pierwsze, musi zaistnieć zbieg egzekucji sądowej i administracyjnej, a więc skierowanie obu egzekucji do tej samej rzeczy lub tego samego prawa majątkowego dłużnika. Po drugie, w wyniku rozstrzygnięcia tego zbiegu prowadzenie łącznej egzekucji musi przypaść sądowemu organowi egzekucyjnemu. Jeżeli obie egzekucje przejmuje organ administracyjny, komentowany przepis nie będzie miał zastosowania, ponieważ mówi wyłącznie o sytuacji prowadzenia obu egzekucji przez organ sądowy. Przepis dotyczy wyłącznie ograniczeń egzekucji, a więc reguł wskazujących, co i w jakiej części jest wolne od zajęcia, a nie całości zasad postępowania.

Przykład zastosowania

Do wynagrodzenia pracownika komornik kieruje zajęcie z tytułu długu wobec banku, a równocześnie organ administracyjny zajmuje to samo wynagrodzenie z tytułu zaległości publicznoprawnych. Dochodzi do zbiegu egzekucji, a łączne prowadzenie postępowania przypada komornikowi. W takim wypadku komornik, obliczając kwotę wolną od zajęcia, stosuje ograniczenia kodeksowe także do należności administracyjnej. Gdyby jednak dla danej kategorii należności przepisy o egzekucji administracyjnej przewidywały ochronę węższą, czyli ograniczenia mniejsze, komornik zastosuje właśnie te przepisy do tej należności.

Częste nieporozumienia

Pierwszym błędem jest przekonanie, że przejęcie sprawy przez komornika automatycznie zapewnia dłużnikowi najkorzystniejszy poziom ochrony. Art. 838 KPC wprost przewiduje odwrotny kierunek: jeżeli ograniczenia administracyjne są mniejsze, stosuje się je. Drugim nieporozumieniem jest traktowanie tego przepisu jako podstawy do umorzenia lub zawieszenia którejkolwiek z egzekucji, podczas gdy dotyczy on wyłącznie zakresu ograniczeń egzekucyjnych. Trzecim błędem jest zakładanie, że wybór reżimu następuje raz dla całego postępowania, tymczasem ocena dokonywana jest w odniesieniu do poszczególnych należności podlegających egzekucji administracyjnej. W sprawie indywidualnej, zwłaszcza przy sporze o wysokość kwoty wolnej od zajęcia, warto skonsultować się z prawnikiem.