Co stanowi przepis
Art. 827 KPC składa się z dwóch krótkich, ale praktycznie istotnych norm dotyczących zakończenia lub wstrzymania postępowania egzekucyjnego. Paragraf 1 przewiduje, że przed zawieszeniem albo umorzeniem postępowania można wysłuchać wierzyciela i dłużnika. Ustawodawca posłużył się sformułowaniem "można", co oznacza, że wysłuchanie stron jest uprawnieniem organu egzekucyjnego, a nie jego bezwzględnym obowiązkiem. Paragraf 2 nakłada natomiast na organ egzekucyjny obowiązek wydania zaświadczenia o umorzeniu postępowania, jeżeli z takim wnioskiem wystąpi wierzyciel albo dłużnik. W tym drugim przypadku nie ma mowy o uznaniu organu: złożenie wniosku przez uprawniony podmiot skutkuje wydaniem dokumentu.
Kiedy przepis ma zastosowanie
Przepis znajduje zastosowanie w toku postępowania egzekucyjnego, gdy pojawia się podstawa do jego zawieszenia albo umorzenia - niezależnie od tego, czy następuje to z mocy prawa, na wniosek, czy z urzędu. Wysłuchanie z art. 827 § 1 KPC służy wyjaśnieniu okoliczności istotnych dla decyzji organu, na przykład tego, czy egzekucja rzeczywiście jest bezskuteczna albo czy wierzyciel podtrzymuje wniosek egzekucyjny. Wysłuchanie nie jest sformalizowaną rozprawą i może przybrać formę odebrania oświadczenia ustnie lub na piśmie. Z kolei zaświadczenie z § 2 wydawane jest już po umorzeniu postępowania i potwierdza ten fakt wobec osób trzecich, na przykład instytucji finansowych, pracodawcy czy urzędów.
Przykład
Komornik prowadzi egzekucję z wynagrodzenia za pracę dłużnika, jednak zajęcie nie przynosi wpływów, ponieważ dłużnik utracił zatrudnienie. Przed wydaniem postanowienia o umorzeniu postępowania z uwagi na bezskuteczność egzekucji komornik może wysłuchać wierzyciela oraz dłużnika, aby ustalić, czy istnieje inny majątek nadający się do zajęcia. Jeżeli po tych czynnościach postępowanie zostanie umorzone, dłużnik - chcąc wykazać w banku przy wniosku kredytowym, że egzekucja się zakończyła - składa wniosek o wydanie zaświadczenia o umorzeniu. Komornik wydaje mu wówczas taki dokument na podstawie art. 827 § 2 KPC. Analogicznie o zaświadczenie może wystąpić wierzyciel, na przykład dla celów rozliczenia wierzytelności jako nieściągalnej.
Częste nieporozumienia
Pierwszym błędem jest traktowanie wysłuchania jako obowiązkowego etapu, którego pominięcie automatycznie unieważnia zawieszenie lub umorzenie - z brzmienia § 1 wynika fakultatywność tej czynności. Drugim nieporozumieniem jest utożsamianie zaświadczenia o umorzeniu z zaświadczeniem o braku długu: dokument potwierdza wyłącznie zakończenie konkretnego postępowania egzekucyjnego, a nie wygaśnięcie zobowiązania. Umorzenie egzekucji co do zasady nie pozbawia wierzyciela możliwości ponownego złożenia wniosku egzekucyjnego, jeżeli tytuł wykonawczy nadal istnieje. Trzecim błędem jest przekonanie, że organ wyda zaświadczenie z urzędu - konieczny jest wniosek wierzyciela lub dłużnika. Warto też pamiętać, że wysłuchanie nie zastępuje środków zaskarżenia przysługujących na postanowienie o umorzeniu.
W sprawie indywidualnej, zwłaszcza gdy chodzi o skutki umorzenia egzekucji dla konkretnego długu, warto skonsultować się z prawnikiem.
To wyjaśnienie ma charakter informacyjny i nie stanowi porady prawnej. W sprawach indywidualnych skonsultuj się z profesjonalnym prawnikiem.