Co stanowi przepis
Art. 806 KPC nakłada na komornika sądowego powinność przyjęcia od wierzyciela pieniędzy lub innych rzeczy, które przypadają dłużnikowi w związku z prowadzoną egzekucją. Norma ta odwraca typowy kierunek przepływu wartości w postępowaniu egzekucyjnym: zwykle to komornik odbiera świadczenia od dłużnika i przekazuje je wierzycielowi, natomiast tutaj chodzi o sytuację, w której to wierzyciel dysponuje kwotą lub rzeczą należną dłużnikowi. Komornik ma obowiązek działać na żądanie wierzyciela, a więc inicjatywa należy do strony, która chce się rozliczyć. Przepis służy temu, aby rozliczenia między stronami egzekucji odbywały się za pośrednictwem organu egzekucyjnego, w sposób udokumentowany i kontrolowany, a nie poza postępowaniem. Dzięki temu ograniczone zostaje ryzyko sporu o to, czy i w jakiej wysokości wierzyciel przekazał dłużnikowi to, co mu się należało.
Kiedy przepis ma zastosowanie
Art. 806 KPC stosuje się w toku postępowania egzekucyjnego, gdy w jego następstwie po stronie wierzyciela powstaje obowiązek wydania czegoś dłużnikowi. Przesłanką jest istnienie związku między świadczeniem a egzekucją - musi ono wynikać z czynności egzekucyjnych lub z ich rozliczenia, a nie z zupełnie odrębnego stosunku prawnego między tymi samymi osobami. Konieczne jest także żądanie wierzyciela: komornik nie przyjmuje takich wartości z urzędu, lecz reaguje na wniosek. Przedmiotem przyjęcia mogą być zarówno pieniądze, jak i inne rzeczy, co obejmuje na przykład ruchomości, które wierzyciel powinien zwrócić dłużnikowi. Przyjęte wartości podlegają następnie przekazaniu dłużnikowi w trybie właściwym dla postępowania egzekucyjnego.
Przykład
Komornik przeprowadził licytację ruchomości należących do dłużnika, a wierzyciel - jako nabywca części z nich - okazał się zobowiązany do rozliczenia nadwyżki na rzecz dłużnika. Wierzyciel, chcąc uniknąć bezpośredniego kontaktu z dłużnikiem i sporów o pokwitowanie, zwraca się do komornika z żądaniem przyjęcia tej kwoty. Komornik, działając na podstawie art. 806 KPC, przyjmuje pieniądze i dokumentuje tę czynność w aktach sprawy egzekucyjnej. Dłużnik odbiera następnie należność od organu egzekucyjnego, a wierzyciel dysponuje jednoznacznym dowodem, że się rozliczył.
Częste nieporozumienia
Pierwszym błędem jest odczytywanie art. 806 KPC jako podstawy do składania u komornika dowolnych kwot, także takich, które nie mają związku z egzekucją - przepis dotyczy wyłącznie wartości przypadających dłużnikowi w związku z toczącym się postępowaniem. Drugim nieporozumieniem jest przekonanie, że komornik staje się w ten sposób ogólnym depozytariuszem majątku stron; jego rola sprowadza się do przyjęcia i rozliczenia świadczenia. Zdarza się też, że dłużnicy uznają samo przyjęcie pieniędzy przez komornika za umorzenie egzekucji, co nie wynika z treści przepisu. Wreszcie mylnie przyjmuje się, że komornik ma obowiązek działać z urzędu, podczas gdy konieczne jest żądanie wierzyciela. W sprawie indywidualnej warto skonsultować się z prawnikiem, ponieważ ocena zależy od okoliczności konkretnego postępowania.
To wyjaśnienie ma charakter informacyjny i nie stanowi porady prawnej. W sprawach indywidualnych skonsultuj się z profesjonalnym prawnikiem.