Art. 802.

Co stanowi przepis

Art. 802 KPC reguluje sytuację, w której w postępowaniu egzekucyjnym nie da się ustalić, gdzie przebywa dłużnik. Przepis przewiduje wówczas jedno rozwiązanie: ustanowienie dla dłużnika kuratora przez sąd. Sposób uruchomienia tej procedury zależy od trybu, w jakim egzekucja jest prowadzona. Jeżeli egzekucja ma być wszczęta z urzędu, sąd ustanawia kuratora również z urzędu, a więc bez czyjegokolwiek wniosku. W pozostałych sprawach, czyli w typowej egzekucji wszczynanej na skutek wniosku wierzyciela, kurator jest ustanawiany na wniosek wierzyciela. Kurator ma umożliwić prowadzenie czynności egzekucyjnych mimo tego, że dłużnik nie jest osiągalny pod znanym adresem.

Kiedy przepis ma zastosowanie

Podstawową przesłanką stosowania art. 802 KPC jest to, że miejsce pobytu dłużnika nie jest znane. Nie chodzi o sytuację, w której dłużnik po prostu nie odbiera korespondencji albo unika kontaktu z wierzycielem, lecz o stan, w którym rzeczywiście nie da się ustalić, gdzie dana osoba przebywa. Wierzyciel, który składa wniosek o ustanowienie kuratora, powinien liczyć się z koniecznością wykazania, że podejmował starania zmierzające do ustalenia miejsca pobytu dłużnika i że okazały się one bezskuteczne. Przepis dotyczy etapu egzekucyjnego, a więc sytuacji, gdy istnieje już tytuł wykonawczy albo egzekucja podlega wszczęciu z urzędu. Ustanowienie kuratora nie zastępuje samego wniosku egzekucyjnego ani nie zwalnia z pozostałych wymogów formalnych postępowania.

Przykład

Wierzyciel dysponuje prawomocnym nakazem zapłaty zaopatrzonym w klauzulę wykonalności i kieruje sprawę do komornika. Okazuje się, że dłużnik wyprowadził się spod ostatniego znanego adresu, nie ma zameldowania w kraju, a rodzina nie wie, gdzie obecnie przebywa. Ponieważ egzekucja została wszczęta na wniosek, sam sąd nie zadziała z własnej inicjatywy - to wierzyciel powinien złożyć wniosek o ustanowienie kuratora dla dłużnika nieznanego z miejsca pobytu, wskazując, jakie czynności podjął w celu ustalenia adresu. Po ustanowieniu kuratora korespondencja w toku egzekucji może być doręczana kuratorowi, co pozwala kontynuować postępowanie.

Częste nieporozumienia

Pierwszym błędem jest przekonanie, że sąd w każdej sprawie ustanowi kuratora samodzielnie. Art. 802 KPC działanie z urzędu przewiduje wyłącznie tam, gdzie sama egzekucja ma być wszczęta z urzędu; w pozostałych sprawach potrzebny jest wniosek wierzyciela. Drugim nieporozumieniem jest traktowanie kuratora jako pełnomocnika działającego w interesie wierzyciela - kurator jest ustanawiany dla dłużnika i to jego prawa procesowe ma zabezpieczać. Po trzecie, sam fakt niedoręczenia przesyłki nie oznacza automatycznie, że miejsce pobytu jest nieznane w rozumieniu tego przepisu. Warto też pamiętać, że ustanowienie kuratora nie przesądza o skuteczności egzekucji ani o istnieniu majątku dłużnika. W sprawie indywidualnej warto skonsultować się z prawnikiem, który oceni, czy przesłanki z art. 802 KPC są spełnione.