Co stanowi przepis
Art. 796 KPC wskazuje, w jaki sposób dochodzi do uruchomienia postępowania egzekucyjnego. Zgodnie z § 1 wniosek o wszczęcie egzekucji składa się - stosownie do właściwości - sądowi albo komornikowi, przy czym wniosek kierowany do komornika może zostać złożony na urzędowym formularzu. Paragraf 2 przewiduje wyjątek od zasady wnioskowego charakteru egzekucji: w sprawach, które mogą być wszczęte z urzędu, egzekucja może zostać uruchomiona z urzędu na żądanie sądu pierwszej instancji, który sprawę rozpoznawał, skierowane do właściwego sądu lub komornika. Paragraf 3 dopuszcza wszczęcie egzekucji także na żądanie uprawnionego organu. Wreszcie § 4 zobowiązuje Ministra Sprawiedliwości do określenia w rozporządzeniu wzoru i sposobu udostępniania urzędowego formularza wniosku, wraz z pouczeniami co do sposobu jego wypełniania, wnoszenia pisma i skutków niedostosowania go do wymagań ustawowych, oraz do zapewnienia bezpłatnego dostępu do formularzy w kancelariach komorniczych, siedzibach sądów i w Internecie.
Kiedy przepis ma zastosowanie
Przepis znajduje zastosowanie na samym początku drogi egzekucyjnej, gdy wierzyciel dysponuje już tytułem wykonawczym i chce doprowadzić do przymusowego wykonania świadczenia. To art. 796 KPC przesądza, że w większości spraw egzekucja nie rusza automatycznie po uzyskaniu klauzuli wykonalności - potrzebna jest inicjatywa wierzyciela w postaci wniosku. Wybór adresata wniosku zależy od tego, jaki organ jest właściwy dla danego sposobu egzekucji: część czynności prowadzi komornik, część należy do sądu. Przepis obejmuje również sytuacje szczególne, w których ustawa dopuszcza wszczęcie egzekucji bez wniosku wierzyciela, a więc z urzędu na żądanie sądu pierwszej instancji albo na żądanie uprawnionego organu. Formularz urzędowy jest w postępowaniu przed komornikiem możliwością, a nie bezwzględnym obowiązkiem.
Przykład
Przedsiębiorca uzyskał prawomocny nakaz zapłaty przeciwko kontrahentowi, a następnie sąd nadał mu klauzulę wykonalności. Mimo upływu kolejnych tygodni dłużnik nie zapłacił, a żaden organ nie podjął z własnej inicjatywy działań, ponieważ sprawa nie należy do tych wszczynanych z urzędu. Wierzyciel pobiera więc bezpłatny formularz wniosku o wszczęcie egzekucji ze strony internetowej, wypełnia go, wskazuje tytuł wykonawczy i składa u komornika właściwego dla tej sprawy. Dopiero to pismo, złożone stosownie do właściwości, uruchamia czynności egzekucyjne.
Częste nieporozumienia
Najczęstszym błędem jest przekonanie, że uzyskanie tytułu wykonawczego samo w sobie oznacza rozpoczęcie egzekucji - art. 796 KPC pokazuje, że co do zasady konieczny jest wniosek. Drugim nieporozumieniem jest traktowanie urzędowego formularza jako jedynej dopuszczalnej formy wniosku do komornika; przepis mówi, że wniosek "może" być złożony na formularzu. Bywa też mylone wszczęcie z urzędu z sytuacją, w której to organ egzekucyjny sam decyduje o wszczęciu - w § 2 chodzi o żądanie sądu pierwszej instancji, który sprawę rozpoznawał. Wreszcie nie każdy podmiot może żądać wszczęcia egzekucji na podstawie § 3 - musi to być organ do tego uprawniony. W sprawie indywidualnej warto skonsultować się z prawnikiem.
To wyjaśnienie ma charakter informacyjny i nie stanowi porady prawnej. W sprawach indywidualnych skonsultuj się z profesjonalnym prawnikiem.
