Art. 791.

Co stanowi przepis

Art. 791 KPC rozszerza krąg osób, wobec których można prowadzić egzekucję na podstawie tytułu wykonawczego zobowiązującego do wydania nieruchomości, statku albo do opróżnienia pomieszczenia. Zgodnie z § 1 taki tytuł upoważnia do prowadzenia egzekucji także przeciwko każdemu, kto uzyskał władanie nad przedmiotem po wszczęciu postępowania, w którym wydano tytuł egzekucyjny. Paragraf 2 dodaje, że egzekucję można prowadzić nie tylko przeciwko dłużnikowi, lecz również przeciwko jego domownikom, krewnym i innym osobom reprezentującym jego prawa. Paragraf 3 wprowadza istotne ograniczenie: powyższe zasady nie wyłączają praw wynikających z przepisów o ochronie lokatorów ani praw skutecznych wobec wierzyciela. Jeżeli dłużnik twierdzi, że przysługuje mu prawo skuteczne wobec wierzyciela, komornik wstrzymuje się wobec niego z czynnościami egzekucyjnymi i poucza, że w terminie tygodnia może wytoczyć powództwo o pozbawienie tytułu wykonawczego wykonalności w stosunku do niego. Według § 5 po upływie miesiąca od wstrzymania czynności komornik podejmuje dalsze czynności, chyba że postępowanie egzekucyjne zostało zawieszone postanowieniem sądu o udzieleniu zabezpieczenia.

Kiedy przepis ma zastosowanie

Przepis stosuje się w postępowaniu egzekucyjnym dotyczącym świadczeń niepieniężnych polegających na wydaniu rzeczy lub opróżnieniu pomieszczenia, a więc typowo przy eksmisjach oraz wydaniu nieruchomości. Kluczowe jest, że tytuł wykonawczy obejmuje osoby, które weszły we władanie przedmiotem już po wszczęciu postępowania sądowego, a nie po jego zakończeniu czy przed wytoczeniem powództwa. Znaczenie ma również powiązanie z dłużnikiem: domownicy, krewni i osoby reprezentujące jego prawa nie muszą być odrębnie pozywane. Ochrona z § 3 uruchamia się wtedy, gdy dłużnik powołuje się na prawo skuteczne wobec wierzyciela, na przykład wynikające z odrębnej umowy zawartej z wierzycielem.

Przykład

Sąd nakazał opróżnienie lokalu przez najemcę, który zalegał z czynszem. Po wszczęciu postępowania sądowego najemca wpuścił do mieszkania znajomego, a w lokalu mieszka także jego dorosły syn i partnerka. Na podstawie art. 791 KPC komornik może prowadzić egzekucję również wobec tych osób, bez potrzeby uzyskiwania osobnych wyroków przeciwko każdej z nich. Gdyby jednak jedna z nich wykazała, że zawarła własną umowę najmu bezpośrednio z właścicielem, jej prawo jako skuteczne wobec wierzyciela podlegałoby ochronie.

Częste nieporozumienia

Błędem jest przekonanie, że art. 791 KPC pozwala usunąć z lokalu każdą osobę bez wyjątku - przepisy o ochronie lokatorów, w tym uprawnienie do lokalu socjalnego czy pomieszczenia tymczasowego, pozostają w mocy. Drugim nieporozumieniem jest przyjmowanie, że samo zgłoszenie zarzutu przez dłużnika trwale blokuje egzekucję; wstrzymanie czynności ma charakter czasowy i po miesiącu komornik podejmuje dalsze działania, o ile sąd nie zabezpieczy roszczenia. Trzecim błędem jest pomijanie tygodniowego terminu na wytoczenie powództwa przeciwegzekucyjnego, który biegnie po pouczeniu przez komornika. W indywidualnej sprawie warto skonsultować się z prawnikiem, ponieważ ocena praw skutecznych wobec wierzyciela wymaga analizy konkretnych dokumentów.