Art. 766¹.

Co stanowi przepis

Art. 766[1] KPC reguluje obowiązek sporządzania uzasadnień postanowień w postępowaniu egzekucyjnym. Zgodnie z § 1 sąd z urzędu, a więc bez potrzeby składania jakiegokolwiek wniosku przez stronę, uzasadnia postanowienie wydane na posiedzeniu niejawnym i doręcza je stronom wraz z uzasadnieniem, jeżeli od tego postanowienia przysługuje środek zaskarżenia. Reguła ta ustępuje jedynie wtedy, gdy przepis szczególny stanowi inaczej, co oznacza, że ustawodawca może w konkretnych sytuacjach wyłączyć lub zmodyfikować ten obowiązek. Paragraf 2 przenosi analogiczną zasadę na komornika: uzasadnia on wydane przez siebie postanowienie z urzędu, chyba że postanowienie zostało wydane bez spisywania odrębnej sentencji. Konstrukcja przepisu służy temu, aby uczestnik postępowania egzekucyjnego poznał motywy rozstrzygnięcia jeszcze przed upływem terminu do jego zaskarżenia.

Kiedy przepis ma zastosowanie

Przepis stosuje się w postępowaniu egzekucyjnym, w którym znaczna część rozstrzygnięć zapada na posiedzeniach niejawnych, bez udziału stron i bez rozprawy. Kluczową przesłanką z § 1 jest to, aby stronie przysługiwał od danego postanowienia środek zaskarżenia - najczęściej zażalenie. Jeżeli postanowienie jest niezaskarżalne, obowiązek sporządzenia uzasadnienia z urzędu co do zasady nie powstaje. W odniesieniu do komornika przesłanką wyłączającą obowiązek jest wydanie postanowienia bez spisywania odrębnej sentencji, a więc w uproszczonej formie przewidzianej dla części czynności. Znaczenie ma również zastrzeżenie dotyczące przepisów szczególnych, które mogą przewidywać odmienny tryb.

Przykład

Wierzyciel złożył wniosek o wszczęcie egzekucji, a dłużnik wniósł skargę na czynność komornika dotyczącą zajęcia rachunku bankowego. Sąd rozpoznaje skargę na posiedzeniu niejawnym i wydaje postanowienie, od którego przysługuje zażalenie. W takiej sytuacji, na podstawie art. 766[1] § 1 KPC, sąd nie czeka na wniosek dłużnika, lecz sam sporządza uzasadnienie i doręcza mu odpis postanowienia razem z uzasadnieniem. Dzięki temu dłużnik od razu wie, dlaczego jego skarga została uwzględniona albo oddalona, i może świadomie zdecydować o wniesieniu zażalenia.

Częste nieporozumienia

Pierwszym błędem jest przekonanie, że każde postanowienie w egzekucji musi być uzasadnione z urzędu - obowiązek ten dotyczy przede wszystkim rozstrzygnięć zaskarżalnych. Drugim jest składanie osobnego wniosku o uzasadnienie tam, gdzie sąd i tak doręcza postanowienie wraz z motywami; wniosek taki bywa zbędny, a jego złożenie nie przedłuża terminów. Trzecim nieporozumieniem jest utożsamianie obowiązków sądu i komornika - komornik nie uzasadnia postanowienia wydanego bez spisywania odrębnej sentencji. Wreszcie strony niekiedy zapominają o zastrzeżeniu "chyba że przepis szczególny stanowi inaczej", które może modyfikować opisaną regułę w konkretnym rodzaju spraw. W sprawie indywidualnej, zwłaszcza gdy chodzi o zachowanie terminu do zaskarżenia, warto skonsultować się z prawnikiem.