Co dokładnie stanowi przepis
Art. 766 KPC wprowadza zasadę, że sąd rozpoznaje sprawy egzekucyjne na posiedzeniu niejawnym, a więc bez udziału stron i bez publiczności. Od tej zasady przewidziano wyjątek: sąd może wyznaczyć rozprawę albo wysłuchać na posiedzeniu strony lub inne osoby, jeżeli zachodzi taka potrzeba. Ocena tej potrzeby należy do sądu i zależy od charakteru konkretnej sprawy oraz od tego, czy materiał zgromadzony w aktach wystarcza do rozstrzygnięcia. Druga część przepisu przesądza natomiast o formie orzeczeń: w sprawach egzekucyjnych sąd orzeka postanowieniami, a nie wyrokami. Oznacza to, że rozstrzygnięcia zapadające w toku postępowania egzekucyjnego mają jednolitą formę, właściwą dla postępowania o charakterze wykonawczym, a nie rozpoznawczym.
Kiedy przepis ma zastosowanie
Przepis znajduje zastosowanie we wszystkich sprawach egzekucyjnych rozpoznawanych przez sąd, a więc wtedy, gdy sąd działa jako organ egzekucyjny albo jako organ nadzorujący czynności komornika. Dotyczy to między innymi rozpoznawania skarg na czynności komornika, wniosków o zawieszenie lub umorzenie postępowania, sporów o wyłączenie zajętych przedmiotów czy kwestii wpadkowych powstających w toku egzekucji. Zasadą pozostaje posiedzenie niejawne, ponieważ postępowanie egzekucyjne ma być szybkie i sformalizowane, a stanowiska uczestników są zwykle wyrażone na piśmie. Sąd sięga po rozprawę lub wysłuchanie wtedy, gdy potrzebne jest bezpośrednie wyjaśnienie okoliczności, na przykład sprzecznych twierdzeń wierzyciela i dłużnika. Art. 766 KPC nie odbiera uczestnikom prawa do wypowiedzenia się, lecz porządkuje formę, w jakiej sąd podejmuje decyzje.
Przykład
Dłużnik składa skargę na czynność komornika, twierdząc, że zajęto rachunek bankowy w zakresie kwoty wolnej od zajęcia. Do skargi dołącza wyciągi bankowe, a komornik przesyła akta postępowania wraz ze swoim stanowiskiem. Ponieważ dokumenty pozwalają ocenić zasadność zarzutu, sąd rozpoznaje sprawę na posiedzeniu niejawnym, bez wzywania stron, i wydaje postanowienie uwzględniające albo oddalające skargę. Gdyby jednak okoliczności były sporne i wymagały wysłuchania dłużnika, sąd mógłby wyznaczyć posiedzenie i wysłuchać go osobiście.
Częste nieporozumienia
Najczęstszym błędem jest przekonanie, że brak rozprawy oznacza pominięcie stanowiska strony lub naruszenie prawa do sądu. Tak nie jest - pisma, wnioski i dowody złożone do akt są brane pod uwagę także na posiedzeniu niejawnym. Drugim nieporozumieniem jest oczekiwanie wyroku: w sprawach egzekucyjnych sąd wydaje postanowienia, co ma znaczenie dla sposobu i terminu ich zaskarżenia. Uczestnicy bywają też przekonani, że mogą skutecznie żądać wyznaczenia rozprawy - wniosek taki jest dopuszczalny, ale to sąd ocenia, czy istnieje potrzeba jej przeprowadzenia. Warto również pamiętać, że rozpoznanie sprawy na posiedzeniu niejawnym nie zwalnia sądu z obowiązku uzasadnienia rozstrzygnięcia w przypadkach przewidzianych ustawą. W sprawie indywidualnej, zwłaszcza gdy rozważane jest zaskarżenie postanowienia, warto skonsultować się z prawnikiem.
To wyjaśnienie ma charakter informacyjny i nie stanowi porady prawnej. W sprawach indywidualnych skonsultuj się z profesjonalnym prawnikiem.