Art. 759¹.

Co dokładnie stanowi przepis

Art. 759(1) KPC jest przepisem porządkującym relację między dwiema grupami regulacji dotyczących komorników sądowych. Z jednej strony Kodeks postępowania cywilnego zawiera zasady właściwości miejscowej komorników, czyli wskazuje, komu i na jakim obszarze wolno prowadzić określone czynności egzekucyjne. Z drugiej strony poza Kodeksem istnieją przepisy odrębne, które przyznają wierzycielowi prawo wyboru komornika. Komentowany artykuł przesądza, że kodeksowe reguły właściwości miejscowej nie uchybiają temu prawu wyboru - a więc nie mogą być odczytywane jako jego ograniczenie ani uchylenie. Ustawodawca w ten sposób usuwa pozorną sprzeczność między dwoma zestawami norm i wskazuje, że współistnieją one obok siebie.

Kiedy przepis ma zastosowanie

Przepis znajduje zastosowanie zawsze wtedy, gdy trzeba ustalić, który komornik może prowadzić daną sprawę egzekucyjną. Punktem wyjścia pozostają kodeksowe reguły właściwości miejscowej, oparte przede wszystkim na miejscu położenia rzeczy, miejscu zamieszkania lub siedziby dłużnika albo miejscu wykonania czynności. Art. 759(1) KPC nakazuje jednak uwzględnić, że przepisy odrębne mogą uprawniać wierzyciela do wskazania komornika innego niż wynikający z tych reguł. Zakres i granice takiego wyboru określają wyłącznie owe odrębne przepisy, a nie sam Kodeks - komentowany artykuł jedynie odsyła do nich i chroni ich skuteczność. W praktyce artykuł ten ma więc charakter kolizyjny i interpretacyjny, a nie samodzielnie kreujący uprawnienie.

Przykład

Wierzyciel dysponuje prawomocnym nakazem zapłaty z klauzulą wykonalności przeciwko dłużnikowi mieszkającemu w innym województwie. Zgodnie z ogólnymi zasadami właściwości miejscowej sprawa powinna trafić do komornika działającego przy sądzie właściwym dla miejsca zamieszkania dłużnika. Wierzyciel korzystał już jednak wcześniej z usług określonej kancelarii komorniczej i chce ponownie złożyć wniosek u tego samego komornika, powołując się na przysługujące mu prawo wyboru. Art. 759(1) KPC potwierdza, że sam fakt, iż Kodeks zawiera własne reguły właściwości miejscowej, nie odbiera wierzycielowi tego uprawnienia - jego zakres należy jednak zweryfikować w przepisach odrębnych, ponieważ prawo wyboru nie obejmuje wszystkich rodzajów spraw i czynności.

Częste nieporozumienia

Najczęstszym błędem jest przekonanie, że art. 759(1) KPC samodzielnie przyznaje wierzycielowi nieograniczoną swobodę wyboru komornika w każdej sprawie. Przepis niczego takiego nie stanowi - odsyła jedynie do regulacji zawartych poza Kodeksem i to one wyznaczają warunki oraz wyłączenia. Drugim nieporozumieniem jest odwrotne założenie, że kodeksowe reguły właściwości miejscowej zawsze mają pierwszeństwo i przekreślają wybór dokonany przez wierzyciela. Zdarza się też mylenie właściwości miejscowej komornika z właściwością sądu w postępowaniu egzekucyjnym, choć są to odrębne zagadnienia. Warto również pamiętać, że wybór komornika może wiązać się z dodatkowymi wymogami formalnymi wynikającymi z przepisów szczególnych.

W indywidualnej sprawie egzekucyjnej warto skonsultować się z prawnikiem, który oceni, czy w danym układzie okoliczności prawo wyboru komornika rzeczywiście przysługuje.