Art. 755⁵.

Co dokładnie stanowi przepis

Art. 755(5) KPC wprowadza szczególny rodzaj zabezpieczenia w sprawach z zakresu prawa pracy. Zgodnie z § 1, jeżeli pracownik podlegający szczególnej ochronie przed rozwiązaniem stosunku pracy za wypowiedzeniem lub bez wypowiedzenia dochodzi roszczenia o uznanie wypowiedzenia za bezskuteczne albo o przywrócenie do pracy, sąd na wniosek uprawnionego udziela zabezpieczenia przez nakazanie pracodawcy dalszego zatrudniania go do czasu prawomocnego zakończenia postępowania. Ustawodawca wyraźnie obniżył wymagania dowodowe: podstawą udzielenia zabezpieczenia jest jedynie uprawdopodobnienie istnienia roszczenia, a więc nie trzeba wykazywać interesu prawnego w udzieleniu zabezpieczenia. Sąd może odmówić zabezpieczenia wyłącznie wtedy, gdy roszczenie jest oczywiście bezzasadne. Paragraf 2 przesądza, że postanowienie podlega wykonaniu w drodze egzekucji, z odpowiednim stosowaniem art. 756(2) KPC, § 3 ogranicza możliwość uchylenia postanowienia, a § 4 przyznaje zażalenie do sądu drugiej instancji.

Kiedy przepis ma zastosowanie

Przepis dotyczy wyłącznie spraw pracowniczych i tylko takich, w których powodem jest pracownik objęty szczególną ochroną trwałości stosunku pracy, wynikającą z odrębnych przepisów. Zastosowanie wymaga zgłoszenia wniosku przez uprawnionego, przy czym można go złożyć na każdym etapie postępowania, także po wydaniu wyroku w pierwszej instancji. Roszczenie musi obejmować uznanie wypowiedzenia za bezskuteczne lub przywrócenie do pracy - samo żądanie odszkodowania nie mieści się w zakresie art. 755(5) KPC. Zgodnie z § 3 obowiązany pracodawca może żądać uchylenia prawomocnego postanowienia tylko wtedy, gdy wykaże, że po udzieleniu zabezpieczenia zaistniały przesłanki z art. 52 § 1 Kodeksu pracy, czyli podstawy rozwiązania umowy bez wypowiedzenia z winy pracownika. Zmiana takiego postanowienia jest przy tym niedopuszczalna.

Przykład

Działaczka związkowa objęta ochroną otrzymuje wypowiedzenie umowy o pracę i wnosi pozew o uznanie wypowiedzenia za bezskuteczne. Wraz z pozwem składa wniosek o zabezpieczenie na podstawie art. 755(5) KPC, uprawdopodabniając, że korzystała ze szczególnej ochrony, a pracodawca nie uzyskał wymaganej zgody. Sąd, nie stwierdzając oczywistej bezzasadności roszczenia, nakazuje dalsze zatrudnianie pracownicy do prawomocnego zakończenia sprawy. Gdyby pracodawca nie dopuścił jej do pracy, postanowienie może być wykonane w drodze egzekucji świadczeń niepieniężnych.

Częste nieporozumienia

Pierwszym błędem jest przekonanie, że sąd udziela zabezpieczenia z urzędu - konieczny jest wniosek uprawnionego. Drugim jest zakładanie, że pracodawca musi wykazywać brak interesu prawnego po stronie pracownika; przepis takiej przesłanki nie przewiduje, a jedyną podstawą odmowy jest oczywista bezzasadność roszczenia. Trzecim nieporozumieniem bywa próba modyfikowania postanowienia, podczas gdy § 3 wprost wyłącza jego zmianę i dopuszcza uchylenie tylko przy zaistnieniu przesłanek z art. 52 § 1 Kodeksu pracy powstałych po udzieleniu zabezpieczenia. Warto też pamiętać, że na postanowienie w przedmiocie zabezpieczenia przysługuje zażalenie do sądu drugiej instancji, a nie zażalenie poziome. W indywidualnej sprawie warto skonsultować się z prawnikiem, ponieważ ocena zakresu ochrony i treści roszczenia bywa złożona.