Art. 748.

Co stanowi przepis

Art. 748 Kodeksu postępowania cywilnego ma w obecnym stanie prawnym oznaczenie "(uchylony)". Oznacza to, że jednostka redakcyjna o tym numerze nadal figuruje w tekście ustawy, ale nie zawiera już żadnej normy prawnej - nie nakłada obowiązków, nie przyznaje uprawnień i nie może stanowić samodzielnej podstawy jakiegokolwiek rozstrzygnięcia sądu. Ustawodawca, dokonując zmian w Kodeksie, nie usuwa numeru artykułu z tekstu, lecz pozostawia go z adnotacją o uchyleniu. Dzięki temu zachowana zostaje ciągłość numeracji całego aktu, a kolejne przepisy nie muszą być przenumerowywane, co byłoby źródłem ogromnego chaosu w tak obszernej i często powoływanej ustawie jak KPC. Puste miejsce w systematyce ustawy jest zatem świadomym zabiegiem techniki legislacyjnej, a nie przeoczeniem.

Kiedy ma to znaczenie

Informacja o uchyleniu art. 748 KPC ma znaczenie przede wszystkim wtedy, gdy ktoś korzysta ze starszych materiałów: nieaktualnego wydania kodeksu, dawnego wzoru pisma procesowego, archiwalnego komentarza albo publikacji internetowej, która nie była aktualizowana. W takich źródłach można natrafić na powołanie tego artykułu jako podstawy prawnej. Powołanie się dziś na uchylony przepis w piśmie do sądu jest błędem - sąd oceni żądanie według przepisów obowiązujących, a wadliwie wskazana podstawa prawna nie wywoła zamierzonego skutku. Znaczenie może mieć również to, że dawna treść przepisu bywa przenoszona do innej jednostki redakcyjnej albo zastępowana odmiennym rozwiązaniem, dlatego zawsze należy ustalić aktualny stan prawny na dzień dokonywania czynności.

Przykład

Osoba przygotowuje wniosek, korzystając z wzoru pobranego kilka lat temu ze strony internetowej. We wzorze jako jedną z podstaw prawnych wskazano art. 748 KPC. Po sprawdzeniu aktualnego tekstu ustawy okazuje się, że przepis ten został uchylony, a więc nie da się na nim oprzeć żądania. Prawidłowe postępowanie polega na ustaleniu, które przepisy obowiązujące obecnie regulują daną kwestię, i wskazaniu ich w piśmie, ewentualnie na pominięciu podstawy prawnej i dokładnym opisaniu żądania oraz jego uzasadnienia faktycznego.

Częste nieporozumienia

Pierwszym błędem jest przekonanie, że skoro numer artykułu nadal widnieje w kodeksie, to przepis "jakoś obowiązuje" - tak nie jest, adnotacja "(uchylony)" oznacza brak treści normatywnej. Drugim jest założenie, że uchylenie przepisu tworzy lukę i dana sprawa nie jest w ogóle uregulowana; zazwyczaj odpowiednie rozwiązanie znajduje się w innych przepisach ustawy. Trzecim nieporozumieniem jest mylenie art. 748 KPC z artykułami o zbliżonej numeracji albo z artykułem o tym samym numerze w innej ustawie - skrót aktu prawnego ma tu kluczowe znaczenie. Czwartym błędem jest pomijanie przepisów przejściowych: do czynności dokonanych przed uchyleniem mogą znajdować zastosowanie regulacje dawne, co wymaga odrębnego sprawdzenia. W sprawie indywidualnej, zwłaszcza gdy chodzi o zdarzenia rozciągnięte w czasie, warto skonsultować się z prawnikiem.