Co dokładnie stanowi przepis
Art. 727 KPC zamyka etap postępowania o odtworzenie zaginionych lub zniszczonych akt sądowych. Przepis stanowi, że po przeprowadzeniu postępowania prowadzonego zgodnie z dwoma poprzedzającymi artykułami sąd wydaje postanowienie, w którym rozstrzyga, w jaki sposób i w jakim zakresie zaginione akta mają zostać odtworzone. Alternatywnie sąd może stwierdzić w postanowieniu, że odtworzenie akt jest niemożliwe - jeżeli zgromadzony materiał nie pozwala na odzyskanie ich treści. Rozstrzygnięcie przybiera zatem jedną z dwóch postaci: określenie zakresu i sposobu odtworzenia albo stwierdzenie niemożliwości odtworzenia. Przepis wprost przyznaje środek zaskarżenia: na takie postanowienie przysługuje zażalenie.
Kiedy przepis ma zastosowanie
Norma z art. 727 KPC znajduje zastosowanie dopiero wtedy, gdy postępowanie w przedmiocie odtworzenia akt zostało już przeprowadzone, to znaczy sąd zebrał i ocenił dostępne materiały oraz informacje pozwalające ustalić treść zaginionych dokumentów. Chodzi o sytuacje, w których akta sprawy cywilnej uległy zniszczeniu, zagubieniu lub w inny sposób przestały być dostępne, a dalsze prowadzenie sprawy albo korzystanie z jej wyników wymaga odtworzenia ich treści. Sąd nie ma obowiązku odtwarzać akt w całości: przepis wyraźnie mówi o zakresie, co oznacza, że odtworzenie może objąć tylko część dokumentów, na przykład najistotniejsze pisma i orzeczenia. Jeżeli materiał dowodowy nie pozwala na wierne odtworzenie treści, sąd stwierdza niemożliwość odtworzenia, co również wymaga formy postanowienia. Postanowienie kończy ten wycinek postępowania i podlega kontroli instancyjnej w drodze zażalenia.
Przykład
W wyniku zalania pomieszczeń archiwum zniszczeniu ulegają akta sprawy o zapłatę, w której zapadł już wyrok. Strona, która potrzebuje odpisu orzeczenia, składa wniosek, a sąd wzywa uczestników do przedstawienia posiadanych kopii pism procesowych, odpisów wyroku i korespondencji pełnomocników. Po zebraniu tych materiałów sąd wydaje postanowienie oparte na art. 727 KPC, w którym wskazuje, że odtworzeniu podlega pozew, odpowiedź na pozew, protokół rozprawy oraz wyrok wraz z uzasadnieniem, i określa, na podstawie jakich dokumentów następuje odtworzenie. Gdyby żadna ze stron nie dysponowała kopiami, a innych źródeł brak, sąd stwierdziłby w postanowieniu, że odtworzenie akt jest niemożliwe, a strona niezadowolona z takiego rozstrzygnięcia mogłaby złożyć zażalenie.
Częste nieporozumienia
Pierwszym błędem jest przekonanie, że odtworzenie akt zawsze musi objąć wszystkie dokumenty - przepis wyraźnie mówi o zakresie, więc odtworzenie bywa częściowe. Drugim jest utożsamianie odtworzenia akt z ponownym rozpoznaniem sprawy: celem postępowania jest odzyskanie treści dokumentów, a nie merytoryczna zmiana wcześniejszego rozstrzygnięcia. Trzecim nieporozumieniem jest założenie, że stwierdzenie niemożliwości odtworzenia jest ostateczne i niezaskarżalne, podczas gdy art. 727 KPC przyznaje zażalenie na każde postanowienie wydane na jego podstawie. Bywa też mylnie przyjmowane, że sąd odtwarza akta z urzędu w każdej sytuacji, bez jakiegokolwiek udziału stron w dostarczaniu materiałów. W sprawie indywidualnej warto skonsultować się z prawnikiem, który oceni realne możliwości odtworzenia konkretnych akt i celowość zaskarżenia postanowienia.
To wyjaśnienie ma charakter informacyjny i nie stanowi porady prawnej. W sprawach indywidualnych skonsultuj się z profesjonalnym prawnikiem.
