Art. 694⁵.

Co stanowi przepis

Art. 694(5) KPC reguluje formę i moment działania rozstrzygnięcia sądu rejestrowego w postępowaniu o wpis do Krajowego Rejestru Sądowego. Zgodnie z § 1 zasadą jest, że wpis do KRS następuje na podstawie postanowienia, chyba że przepis szczególny przewiduje inne rozwiązanie (na przykład wpis dokonywany automatycznie w systemie teleinformatycznym w niektórych trybach rejestracji). Paragraf 2 przesądza, że postanowienia o wpisie są skuteczne i wykonalne już z chwilą ich wydania, a więc nie trzeba czekać na ich uprawomocnienie się ani na doręczenie odpisu uczestnikom. Wyjątkiem są postanowienia dotyczące wykreślenia podmiotu z rejestru - te wywołują skutki dopiero po uprawomocnieniu, ponieważ wykreślenie oznacza definitywne ustanie bytu prawnego podmiotu. Paragraf 3 pozwala natomiast sądowi rejestrowemu nadać rygor natychmiastowej wykonalności postanowieniom dotyczącym stosowania środków przymusu, jeżeli przemawia za tym interes wierzyciela lub innych osób.

Kiedy przepis ma zastosowanie

Przepis stosuje się w każdym postępowaniu rejestrowym prowadzonym przez sąd rejestrowy, a więc przy pierwszym wpisie podmiotu do KRS, przy zmianach danych (zmiana zarządu, siedziby, umowy spółki, kapitału zakładowego), przy wpisach dotyczących postępowań restrukturyzacyjnych i upadłościowych, a także przy wykreśleniach. Znajduje zastosowanie również wtedy, gdy sąd rejestrowy wzywa podmiot lub osoby zobowiązane do złożenia dokumentów i sięga po środki przymusu, w tym grzywnę. Przesłanką zastosowania rygoru z § 3 jest wykazanie, że interes wierzyciela lub innych osób wymaga natychmiastowego działania, na przykład gdy zwłoka w złożeniu sprawozdań finansowych utrudnia dochodzenie roszczeń.

Przykład

Spółka z ograniczoną odpowiedzialnością zgłasza do KRS zmianę składu zarządu po odwołaniu dotychczasowego prezesa. Sąd rejestrowy wydaje postanowienie o wpisie w poniedziałek, a odpis postanowienia zostaje doręczony spółce dopiero po kilku dniach. Mimo to nowy zarząd jest ujawniony w rejestrze i może posługiwać się informacją odpowiadającą odpisowi z KRS już od chwili wydania postanowienia, bez oczekiwania na upływ terminu do wniesienia środka zaskarżenia. Inaczej byłoby, gdyby chodziło o wykreślenie spółki z rejestru po zakończeniu likwidacji - wówczas skutek nastąpiłby dopiero po uprawomocnieniu się postanowienia.

Częste nieporozumienia

Najczęstszym błędem jest przekonanie, że wpis w KRS zaczyna obowiązywać dopiero po uprawomocnieniu się postanowienia; art. 694(5) § 2 KPC przewiduje regułę odwrotną, z jednym wyjątkiem dotyczącym wykreślenia podmiotu. Drugim nieporozumieniem jest utożsamianie skuteczności postanowienia z brakiem możliwości jego zaskarżenia - wniesienie środka odwoławczego pozostaje dopuszczalne, a wpis może zostać następnie zmieniony lub uchylony. Bywa też mylnie przyjmowane, że rygor natychmiastowej wykonalności z § 3 przysługuje z mocy prawa; sąd nadaje go fakultatywnie i tylko wtedy, gdy wymaga tego interes wierzyciela lub innych osób. Warto również pamiętać, że przepis szczególny może przewidzieć inny tryb dokonania wpisu niż postanowienie. W indywidualnej sprawie rejestrowej warto skonsultować się z prawnikiem.