Co stanowi przepis
Art. 693(13) KPC dotyczy szczególnej sytuacji, w której przedmiot świadczenia został złożony do depozytu sądowego nie po to, by po prostu zwolnić się z zobowiązania wobec wierzyciela, lecz w celu uzyskania klauzuli wykonalności dla tytułu egzekucyjnego. Przepis wprowadza ograniczenie swobody dysponowania takim depozytem: nie może on zostać zwrócony dłużnikowi (a więc temu, kto go złożył) bez zgody wierzyciela. Ustawodawca przewiduje od tej zasady jeden wyjątek - zwrot jest dopuszczalny, jeżeli wniosek o nadanie klauzuli wykonalności został cofnięty. Konstrukcja ta ma charakter zabezpieczający: dopóki trwa postępowanie klauzulowe, w którym złożenie depozytu odgrywa rolę wykazania spełnienia warunku lub świadczenia wzajemnego, depozyt pozostaje niejako zablokowany.
Kiedy przepis ma zastosowanie
Norma z art. 693(13) KPC znajduje zastosowanie wtedy, gdy nadanie klauzuli wykonalności tytułowi egzekucyjnemu jest uzależnione od wykazania przez uprawnionego, że zaofiarował świadczenie wzajemne albo zabezpieczył jego spełnienie, a wykazanie to następuje właśnie przez złożenie przedmiotu do depozytu sądowego. Przesłanką stosowania przepisu jest zatem cel złożenia depozytu, a nie sama jego forma - musi to być depozyt złożony w związku z postępowaniem o nadanie klauzuli wykonalności. Dopóki wniosek klauzulowy nie zostanie cofnięty, sąd depozytowy nie powinien wydać zgromadzonych środków lub rzeczy składającemu bez oświadczenia wierzyciela wyrażającego zgodę. Przepis chroni interes tej strony, która ma otrzymać świadczenie wzajemne, przed sytuacją, w której klauzula zostaje nadana, a zabezpieczenie w międzyczasie znika.
Przykład
Strony zawarły ugodę sądową, w której przedsiębiorca zobowiązał się wydać maszynę po zapłacie przez kontrahenta reszty ceny. Kontrahent, chcąc uzyskać klauzulę wykonalności na ugodę i wszcząć egzekucję o wydanie maszyny, składa brakującą kwotę do depozytu sądowego, aby wykazać, że świadczenie wzajemne zostało zaofiarowane. Po kilku tygodniach zmienia zdanie i wnosi o zwrot pieniędzy z depozytu, twierdząc, że to jego środki. Zgodnie z art. 693(13) KPC sąd nie zwróci mu depozytu bez zgody przedsiębiorcy, chyba że wnioskodawca wcześniej cofnie wniosek o nadanie klauzuli wykonalności.
Częste nieporozumienia
Najczęstszym błędem jest przekonanie, że skoro depozyt pochodzi od dłużnika, może on w każdej chwili swobodnie go odzyskać. Mylne jest też założenie, że oddalenie wniosku o klauzulę automatycznie odblokowuje depozyt - przepis mówi wyraźnie o cofnięciu wniosku, a nie o każdym zakończeniu postępowania. Zdarza się również mylenie zgody wierzyciela na zwrot depozytu z odbiorem świadczenia przez wierzyciela, które wywołuje zupełnie inne skutki materialnoprawne. Warto pamiętać, że art. 693(13) KPC reguluje wyłącznie kwestię proceduralną i nie przesądza sam w sobie o tym, czy zobowiązanie wygasło. W sprawie indywidualnej warto skonsultować się z prawnikiem.
To wyjaśnienie ma charakter informacyjny i nie stanowi porady prawnej. W sprawach indywidualnych skonsultuj się z profesjonalnym prawnikiem.
