Art. 692.

Co stanowi przepis

Art. 692 KPC określa właściwość miejscową sądu w sprawach o złożenie przedmiotu świadczenia do depozytu sądowego. Zasadą podstawową jest właściwość sądu miejsca wykonania zobowiązania - to ten sąd w pierwszej kolejności rozpoznaje wniosek dłużnika. Przepis przewiduje jednak kolejne kryteria pomocnicze na wypadek, gdy miejsca wykonania zobowiązania nie da się ustalić: wówczas właściwy jest sąd miejsca zamieszkania wierzyciela. Jeżeli wierzyciel jest nieznany albo nie jest znane miejsce jego zamieszkania, sprawę rozpoznaje sąd miejsca zamieszkania dłużnika. Odrębną regułę ustanowiono dla zobowiązań zabezpieczonych wpisem w księdze wieczystej - tu właściwy jest sąd miejsca położenia nieruchomości.

Kiedy przepis ma zastosowanie

Przepis stosuje się zawsze wtedy, gdy składany jest wniosek o zezwolenie na złożenie przedmiotu świadczenia do depozytu sądowego, prowadzony w trybie postępowania nieprocesowego. Kryteria z art. 692 KPC stosuje się w podanej przez ustawodawcę kolejności - dopiero niemożność ustalenia miejsca wykonania zobowiązania otwiera drogę do sięgnięcia po kolejne łączniki. Reguła dotycząca nieruchomości obciążonej wpisem w księdze wieczystej ma charakter szczególny i odnosi się do sytuacji, w których zobowiązanie jest zabezpieczone takim wpisem. Prawidłowe określenie sądu ma znaczenie praktyczne, ponieważ wniosek złożony do sądu niewłaściwego wymaga przekazania sprawy, co wydłuża postępowanie. Wnioskodawca powinien więc już w treści wniosku wskazać, z którego kryterium art. 692 KPC wywodzi właściwość wybranego sądu.

Przykład

Przedsiębiorca ma zapłacić wynagrodzenie z umowy, w której strony ustaliły, że zapłata następuje w siedzibie kontrahenta w danym mieście. Kontrahent odmawia przyjęcia świadczenia i nie odbiera korespondencji, więc dłużnik chce uwolnić się od zobowiązania przez złożenie kwoty do depozytu sądowego. Zgodnie z art. 692 KPC wniosek kieruje do sądu miejsca wykonania zobowiązania, czyli sądu właściwego dla wskazanej w umowie siedziby kontrahenta. Gdyby umowa w ogóle nie określała miejsca zapłaty i nie dałoby się go ustalić, dłużnik złożyłby wniosek do sądu miejsca zamieszkania wierzyciela, a przy wierzycielu nieznanym - do sądu swojego miejsca zamieszkania.

Częste nieporozumienia

Pierwszym błędem jest przekonanie, że wniosek zawsze składa się w sądzie miejsca zamieszkania dłużnika - to kryterium ma charakter wyjątkowy i wchodzi w grę dopiero na końcu opisanej sekwencji. Drugim nieporozumieniem jest utożsamianie miejsca wykonania zobowiązania z siedzibą banku czy miejscem zawarcia umowy, podczas gdy chodzi o miejsce spełnienia świadczenia. Trzecim jest pomijanie reguły dotyczącej zobowiązań zabezpieczonych wpisem w księdze wieczystej, która ma pierwszeństwo w takich sprawach. Warto też pamiętać, że art. 692 KPC reguluje wyłącznie właściwość sądu i nie przesądza o tym, czy złożenie do depozytu jest w danej sprawie dopuszczalne - tę kwestię ocenia się na podstawie przepisów prawa materialnego. W sprawie indywidualnej warto skonsultować się z prawnikiem, który oceni okoliczności konkretnego zobowiązania.