Art. 691².

Co dokładnie stanowi przepis

Art. 691² KPC zawiera regułę właściwości miejscowej sądu: właściwy jest sąd miejsca siedziby przedsiębiorstwa, z którego działalnością wiąże się przedmiot sporu. Przepis nie odsyła zatem ani do miejsca zamieszkania stron, ani do miejsca wykonania zobowiązania, lecz do jednego, konkretnego punktu odniesienia - siedziby przedsiębiorstwa. Kluczowe jest przy tym powiązanie funkcjonalne: chodzi o to przedsiębiorstwo, z którego działalnością wiąże się to, o co strony się spierają. Norma ma charakter techniczny i porządkujący, ponieważ jej zadaniem jest wskazanie jednego sądu, przed którym sprawa ma być rozpoznana. Dzięki temu unika się sytuacji, w której obie strony przedstawiają odmienne koncepcje co do tego, gdzie należy złożyć pismo wszczynające postępowanie.

Kiedy przepis ma zastosowanie

Art. 691² KPC stosuje się w sprawach, w których ustawa odsyła do właściwości ustalanej według tego kryterium, a więc gdy przedmiot sporu pozostaje w związku z działalnością określonego przedsiębiorstwa. Przesłanką jego zastosowania jest ustalenie dwóch elementów: po pierwsze, które przedsiębiorstwo pozostaje związane z przedmiotem sporu, po drugie - gdzie znajduje się jego siedziba. Jeżeli przedsiębiorstwo prowadzi działalność w wielu miejscach, decydująca pozostaje siedziba, a nie miejsce faktycznego wykonywania czynności. Sąd bada właściwość z urzędu na wstępnym etapie postępowania, a strona może podnieść zarzut niewłaściwości. Skutkiem błędnego wskazania sądu nie jest z reguły odrzucenie pisma, lecz przekazanie sprawy sądowi właściwemu.

Przykład

Spór dotyczy rozliczeń związanych z działalnością przedsiębiorstwa, którego siedziba mieści się w Poznaniu, choć jeden z zakładów działa w Lesznie, a osoba zainteresowana mieszka w Warszawie. Zgodnie z art. 691² KPC pismo należy skierować do sądu właściwego dla Poznania, ponieważ tam znajduje się siedziba przedsiębiorstwa, z którego działalnością wiąże się przedmiot sporu. Miejsce zamieszkania wnioskodawcy oraz lokalizacja zakładu w Lesznie nie zmieniają tej reguły. Gdyby pismo trafiło do sądu w Warszawie, sąd ten powinien stwierdzić swoją niewłaściwość i przekazać sprawę sądowi w Poznaniu, co realnie wydłuża postępowanie o kilka tygodni.

Częste nieporozumienia

Najczęstszy błąd polega na utożsamianiu siedziby przedsiębiorstwa z adresem korespondencyjnym, miejscem zamieszkania właściciela albo z miejscem, w którym doszło do zdarzenia. Drugim nieporozumieniem jest przekonanie, że wystarczy jakikolwiek związek sprawy z przedsiębiorstwem - przepis wymaga, aby to właśnie z działalnością danego przedsiębiorstwa wiązał się przedmiot sporu. Zdarza się także przekonanie, że złożenie pisma w niewłaściwym sądzie oznacza utratę uprawnień, tymczasem regułą jest przekazanie sprawy. Warto również pamiętać, że art. 691² KPC rozstrzyga o właściwości miejscowej, a nie o tym, który sąd jest właściwy rzeczowo. W sprawie indywidualnej, zwłaszcza przy wątpliwościach co do ustalenia siedziby, warto skonsultować się z prawnikiem.