Art. 667.

Co dokładnie stanowi przepis

Art. 667 KPC opisuje zakres obowiązków osoby, którą sąd spadku ustanowił kuratorem spadku. Paragraf 1 nakłada na kuratora powinność podejmowania starań o wyjaśnienie, kto jest spadkobiercą, oraz zawiadomienia spadkobierców o otwarciu spadku, czyli o tym, że nastąpiła śmierć spadkodawcy i majątek przeszedł na następców prawnych. Paragraf 2 przesądza, że kurator zarządza majątkiem spadkowym, ale nie samodzielnie i bez kontroli - działa pod nadzorem sądu spadku, a do sprawowania tego zarządu stosuje się odpowiednio przepisy o zarządzie w toku egzekucji z nieruchomości. Oznacza to, że zasady dotyczące czynności zwykłego zarządu, czynności przekraczających ten zakres, składania sprawozdań czy rozliczeń są przenoszone na grunt kurateli spadku z niezbędnymi modyfikacjami. Paragraf 3 zawiera wyłączenie: jeżeli w skład spadku wchodzi przedsiębiorstwo i ustanowiono nad nim zarząd sukcesyjny, przedsiębiorstwo to pozostaje poza zarządem sprawowanym przez kuratora.

Kiedy przepis ma zastosowanie

Przepis znajduje zastosowanie dopiero wtedy, gdy sąd ustanowił kuratora spadku, a więc w sytuacjach, w których majątek spadkowy wymaga ochrony, bo spadkobiercy nie są znani albo nie objęli spadku. Od chwili ustanowienia kuratora art. 667 KPC wyznacza treść jego roli: jest to zarówno działalność poszukiwawcza i informacyjna, jak i bieżące zarządzanie składnikami majątku. Norma ma znaczenie także dla sądu spadku, który sprawuje nadzór nad czynnościami kuratora i może oceniać ich prawidłowość. Znaczenie praktyczne ma również § 3, ponieważ rozgranicza kompetencje kuratora spadku i zarządcy sukcesyjnego przedsiębiorstwa, zapobiegając dublowaniu się zarządu nad tym samym mieniem.

Przykład

Po śmierci samotnie mieszkającego właściciela kamienicy nie wiadomo, czy pozostawił krewnych uprawnionych do dziedziczenia. Sąd ustanawia kuratora spadku, który zaczyna ustalać krąg spadkobierców, sięgając między innymi do dokumentów zmarłego i informacji o rodzinie, a gdy ich odnajdzie, zawiadamia ich o otwarciu spadku. Równocześnie kurator dba o kamienicę: pobiera czynsze od najemców, opłaca media i ubezpieczenie oraz zleca konieczne drobne naprawy, rozliczając się przed sądem spadku. Gdyby zmarły prowadził dodatkowo firmę, w której ustanowiono zarząd sukcesyjny, tym przedsiębiorstwem zajmowałby się zarządca sukcesyjny, a nie kurator.

Częste nieporozumienia

Najczęstszym błędem jest przekonanie, że kurator spadku staje się właścicielem lub quasi-spadkobiercą majątku - w rzeczywistości jedynie nim zarządza pod nadzorem sądu. Drugim nieporozumieniem jest oczekiwanie, że kurator z góry ustali wszystkich spadkobierców; przepis mówi o staraniach, a nie o gwarancji rezultatu. Mylnie przyjmuje się też, że kurator może swobodnie dokonywać każdej czynności, podczas gdy odesłanie do przepisów o zarządzie w toku egzekucji z nieruchomości wprowadza istotne ograniczenia. Wreszcie zdarza się przeoczenie § 3 i próba obejmowania przez kuratora zarządu nad przedsiębiorstwem objętym zarządem sukcesyjnym. W indywidualnej sprawie warto skonsultować się z prawnikiem, ponieważ ocena zakresu obowiązków kuratora zależy od okoliczności konkretnego postępowania.