Co dokładnie stanowi przepis
Art. 665(3) KPC reguluje dwie kwestie proceduralne związane z sądowym odwołaniem zarządcy sukcesyjnego. Zgodnie z § 1 wniosek o odwołanie zarządcy sukcesyjnego z powodu rażącego naruszenia jego obowiązków może zgłosić każdy, kto ma w tym interes prawny. Przepis zakreśla więc krąg wnioskodawców bardzo szeroko - nie ogranicza go do właścicieli przedsiębiorstwa w spadku ani do spadkobierców, lecz otwiera drogę każdemu podmiotowi, który potrafi wykazać własny interes prawny w usunięciu zarządcy. Paragraf 2 dodaje rozwiązanie usprawniające postępowanie: w sprawie wszczętej takim wnioskiem osoba uprawniona do powołania zarządcy sukcesyjnego, nawet jeżeli sama nie jest wnioskodawcą, może złożyć wniosek o powołanie wskazanej przez siebie osoby na zarządcę w miejsce odwoływanego. Dzięki temu jedno postępowanie może objąć zarówno odwołanie dotychczasowego zarządcy, jak i obsadzenie zwolnionego stanowiska.
Kiedy przepis ma zastosowanie
Przepis znajduje zastosowanie wtedy, gdy zarząd sukcesyjny został już ustanowiony i trwa, a zachowanie zarządcy budzi zasadnicze zastrzeżenia. Ustawodawca nie posługuje się tu pojęciem jakiegokolwiek uchybienia, lecz mówi o rażącym naruszeniu obowiązków, a więc o naruszeniu poważnym, wyraźnym i istotnym z punktu widzenia prowadzenia przedsiębiorstwa w spadku. Wnioskodawca musi wykazać dwie rzeczy: swój interes prawny w odwołaniu oraz okoliczności świadczące o rażącym naruszeniu obowiązków przez zarządcę. Interes prawny ma zwykle ten, na czyją sytuację prawną lub majątkową bezpośrednio wpływa sposób sprawowania zarządu. Zgłoszenie wniosku z § 2 jest możliwe dopiero w toku postępowania zainicjowanego wnioskiem o odwołanie i przysługuje wyłącznie osobie uprawnionej do powołania zarządcy sukcesyjnego.
Przykład
Po śmierci przedsiębiorcy prowadzącego zakład stolarski zarząd sukcesyjny objął wskazany wcześniej zarządca. Po kilku miesiącach okazuje się, że nie reguluje on zobowiązań wobec kontrahentów, nie prowadzi rozliczeń i podejmuje decyzje wyraźnie szkodzące przedsiębiorstwu w spadku. Jeden ze spadkobierców, powołując się na art. 665(3) § 1 KPC, składa do sądu wniosek o odwołanie zarządcy, opisując konkretne uchybienia. W tym samym postępowaniu inny spadkobierca, uprawniony do powołania zarządcy, korzysta z § 2 i wnosi o powołanie na to stanowisko wskazanej przez siebie osoby, aby przedsiębiorstwo nie pozostało bez zarządu.
Częste nieporozumienia
Najczęstszym błędem jest zakładanie, że wystarczy niezadowolenie z decyzji zarządcy lub odmienna wizja prowadzenia firmy. Przepis wymaga rażącego naruszenia obowiązków, a nie zwykłej różnicy zdań co do strategii biznesowej. Drugie nieporozumienie dotyczy kręgu wnioskodawców: interes prawny to nie to samo co interes czysto faktyczny czy emocjonalny, więc sam fakt bycia osobą bliską zmarłego nie zawsze wystarczy. Mylnie przyjmuje się też, że wniosek z § 2 może złożyć każdy uczestnik postępowania - w rzeczywistości przysługuje on wyłącznie osobie uprawnionej do powołania zarządcy sukcesyjnego. Wreszcie warto pamiętać, że art. 665(3) KPC reguluje kwestie procesowe, a materialne przesłanki zarządu sukcesyjnego wynikają z odrębnej ustawy.
W sprawie indywidualnej warto skonsultować się z prawnikiem, który oceni konkretne okoliczności i zasadność wniosku.
To wyjaśnienie ma charakter informacyjny i nie stanowi porady prawnej. W sprawach indywidualnych skonsultuj się z profesjonalnym prawnikiem.
