Art. 658.

Co stanowi przepis

Art. 658 KPC reguluje etap, który następuje już po zakończeniu sporu o samo wyjawienie przedmiotów spadkowych, czyli po tym, jak postanowienie uwzględniające wniosek w całości lub w części stanie się prawomocne. Przepis przewiduje, że sąd nie działa wtedy z urzędu, lecz na wniosek każdego, kto był uprawniony do wystąpienia z wnioskiem o wyjawienie. Na taki wniosek sąd wzywa spadkobiercę do wykonania w wyznaczonym terminie obowiązku nałożonego na niego w postanowieniu, pouczając go jednocześnie, że swoje oświadczenie może złożyć do protokołu sądowego, a więc ustnie przed sądem, a nie wyłącznie w piśmie. Równocześnie sąd wyznacza posiedzenie na dzień przypadający co najmniej dwa tygodnie po upływie terminu wyznaczonego spadkobiercy i wzywa na nie wszystkich uczestników sprawy. Jeżeli spadkobierca złoży oświadczenie lub wykaz jeszcze przed tym posiedzeniem, sąd zawiadamia o tym uczestników.

Kiedy przepis ma zastosowanie

Przepis stosuje się wyłącznie w postępowaniu o wyjawienie przedmiotów spadkowych i dopiero wtedy, gdy istnieje prawomocne postanowienie nakładające na spadkobiercę odpowiedni obowiązek. Konieczna jest inicjatywa osoby uprawnionej - sąd nie uruchamia tego etapu samoczynnie, więc bierność zainteresowanych oznacza, że wezwanie nie zostanie wystosowane. Krąg wnioskodawców jest szerszy niż tylko osoba, która wcześniej złożyła wniosek: uprawniony jest każdy, kto mógł taki wniosek zgłosić. Ustawowy odstęp dwóch tygodni między upływem terminu a posiedzeniem ma zapewnić czas na zapoznanie się z tym, co spadkobierca przedstawił.

Przykład

Sąd prawomocnie zobowiązał spadkobiercę do wyjawienia przedmiotów wchodzących w skład spadku po ojcu, w tym rachunków bankowych i wyposażenia mieszkania. Ponieważ spadkobierca zwleka, jeden z pozostałych zainteresowanych składa wniosek w trybie art. 658 KPC. Sąd wzywa spadkobiercę do wykonania obowiązku w wyznaczonym terminie, poucza go, że oświadczenie może złożyć ustnie do protokołu, i wyznacza posiedzenie na dzień przypadający ponad dwa tygodnie po upływie tego terminu. Gdy spadkobierca dwa dni przed posiedzeniem składa wykaz majątku, sąd zawiadamia o tym pozostałych uczestników, aby mogli przygotować swoje stanowisko.

Częste nieporozumienia

Pierwszym błędem jest przekonanie, że samo prawomocne postanowienie automatycznie wywoła kolejne czynności sądu - potrzebny jest osobny wniosek. Drugim jest przyjmowanie, że oświadczenie musi mieć zawsze formę pisemną, choć przepis wprost dopuszcza złożenie go do protokołu sądowego. Trzecim - założenie, że złożenie wykazu przed posiedzeniem powoduje, iż posiedzenie traci znaczenie; sąd zawiadamia wówczas uczestników, a posiedzenie pozostaje elementem procedury. Bywa też mylnie przyjmowane, że wniosek może złożyć tylko dotychczasowy wnioskodawca, podczas gdy uprawniony jest każdy, kto mógł wystąpić o wyjawienie. W sprawie indywidualnej warto skonsultować się z prawnikiem, który oceni realia konkretnego postępowania spadkowego.