Ustawa z dnia 17 listopada 1964 r. - Kodeks postępowania cywilnego.
Aktualizacja: 12 lipca 2026
§ 1.Każda osoba fizyczna i prawna ma zdolność występowania w procesie jako strona (zdolność sądowa).
§ 11.Zdolność sądową mają także jednostki organizacyjne niebędące osobami prawnymi, którym ustawa przyznaje zdolność prawną.
§ 2.(uchylony)
Sprawdź, jak sądy stosują art. 64 KPC
Odpowiedź z sygnaturami orzeczeń i odesłaniem do źródła.
Art. 64 Kodeksu postępowania cywilnego określa kto ma zdolność sądową, czyli prawo do występowania w procesie jako strona. Przepis zawiera trzy paragrafy, z których § 1 wskazuje, że tę zdolność mają zarówno osoby fizyczne, jak i prawne. Oznacza to, że każdy człowiek oraz podmioty posiadające osobowość prawną mogą być uczestnikami postępowania cywilnego. W § 1¹ ustawodawca rozszerza krąg podmiotów o jednostki organizacyjne, które nie są osobami prawnymi, ale którym ustawa przyznaje zdolność prawną. To pozwala takim organizacjom podejmować działania procesowe na równi z osobami prawnymi i fizycznymi, o ile mają odpowiednią zdolność prawną przyznaną przez przepisy. Paragraf 2 został uchylony i nie ma obecnego zastosowania.
Przepis jest stosowany zawsze wtedy, gdy rozstrzygane jest, kto może być stroną w postępowaniu cywilnym. Chodzi o określenie pozycji procesowej podmiotów uczestniczących w sprawie. Podstawowym kryterium jest posiadanie zdolności sądowej, która jest jednym z warunków dopuszczalności działania w sądzie. Przepis ma zastosowanie zarówno do osób indywidualnych, jak i różnych organizacji, w tym spółek i jednostek bez osobowości prawnej, jeżeli prawo im tę zdolność przyznaje. Dzięki niemu sąd może sprawdzić czy dany podmiot ma prawo do wniesienia pozwu, odpowiedzi na pozew lub innego uczestnictwa procesowego.
Przykładem zastosowania art. 64 KPC jest przypadek, gdy spółka cywilna, która nie jest osobą prawną, występuje w procesie. Ponieważ spółka cywilna jako jednostka organizacyjna może mieć zdolność prawną przyznaną ustawą, może również mieć zdolność sądową i działać jako strona w postępowaniu. Przed wniesieniem pozwu pełnomocnik spółki powinien ustalić, czy spółka posiada taką zdolność. Jeśli tak, pozew zostanie dopuszczony; w przeciwnym razie sąd może oddalić pozew z powodu braku strony zdolnej do występowania w sądzie.
Często pojawiają się nieporozumienia dotyczące tego, które jednostki organizacyjne mogą korzystać ze zdolności sądowej mimo braku osobowości prawnej. Niektóre osoby błędnie przypisują zdolność sądową wszystkim organizacjom, podczas gdy art. 64 § 1¹ jasno wymaga nadania zdolności prawnej przez ustawę. W efekcie niektóre pisma procesowe składane przez takie podmioty są odrzucane. Kolejnym błędem jest lekceważenie konieczności ustalenia zdolności sądowej przed wniesieniem pozwu, co może skutkować odrzuceniem sprawy na etapie formalnym. Art. 64 podkreśla potrzebę weryfikacji tej kwalifikacji dla prawidłowego toczącego się procesu.
W sprawach indywidualnych związanych z interpretacją tego przepisu rekomendujemy skonsultowanie się z profesjonalnym prawnikiem, aby prawidłowo ocenić zdolność sądową konkretnego podmiotu w danej sprawie.
To wyjaśnienie ma charakter informacyjny i nie stanowi porady prawnej. W sprawach indywidualnych skonsultuj się z profesjonalnym prawnikiem.
Wyroki i postanowienia, w których sąd powołał ten przepis.
Fragment uzasadnienia
… dokumentów (akt notarialny z dnia 18 listopada 2013 r. rep. A nr (...) ). W myśl art. 67 § 1 k.p.c. osoby prawne oraz jednostki organizacyjne, o których mowa w art. 64 § 1 1 , dokonują czynności procesowych przez swoje organy albo przez osoby uprawnione do działania w ich imieniu. W art. 38 k.c. wskazano, iż osoba prawna działa przez swoje organy w sposób przewidziany w ustawie i w opartym na nim statucie. Działanie tych…
Fragment uzasadnienia
… nie można w drodze wykładni rozszerzającej rozciągać wygaśnięcia pełnomocnictwa na inne zdarzenia w przepisach tych nie wymienione. Powódka nie utraciła zdolności sądowej ( art. 64§1 kpc ), zatem art. 96 kpc nie może mieć zastosowania. Powyższe rozważania powodują, że drugi z postawionych zarzutów, a mianowicie zarzut sprzeczności istotnych ustaleń Sądu z zebranym w sprawie materiałem – „poprzez przyjęcie, że w dacie…
Fragment uzasadnienia
… jest uzasadniona w zakresie jakim zarzuca nieważność postępowania, co skutkuje ostatecznie odrzuceniem pozwu z uwagi na brak zdolności sądowej pozwanego. Zgodnie z art. 64 § 1 kpc , zdolność sądową, czyli zdolność do występowania w sądzie jako strona, ma każda osoba fizyczna i prawna. Nadto w myśl § 1 1 tego przepisu zdolność sądową mają także jednostki organizacyjne niebędące osobami prawnymi, którym ustawa przyznaje…
Fragment uzasadnienia
… zdolności sądowej, która ogólnie rzecz ujmując jest właściwością podmiotu, dzięki której może on być stroną lub uczestnikiem postępowania sądowego w sprawach cywilnych. W myśl art. 64 § 1 k.p.c. , każda osoba fizyczna i prawna ma zdolność występowania w procesie jako strona (zdolność sądowa). Dodatkowo zgodnie z art. 64 § 1 1 k.p.c. , zdolność sądową mają także jednostki organizacyjne niebędące osobami prawnymi, którym…
Fragment uzasadnienia
… że w niniejszej sprawie zachodzi podstawa do odrzucenia pozwu, z uwagi na brak zdolności sądowej M. R. (1) , podczas gdy w chwili wytoczenia powództwa powód żył; 5. art. 64 § 1 k.p.c. , przez jego błędną interpretację i przyjęcie, że w chwili wytoczenia powództwa występował po stronie M. R. (1) brak zdolności sądowej, gdy w chwili wytoczenia powództwa powód żył; 6. naruszenie art. 445 § 3 k.c. , przez błędne przyjęcie, iż w…
Fragment uzasadnienia
… 16 marca 2005 r., IV CK 495/04, nie publ.). Jest oczywiste, że utraciła tym samym zdolność sądową oraz że udzielone przez nią pełnomocnictwo procesowe wygasło (art. 35 k.c. oraz art. 64 § 1 i art. 96 k.p.c.). 6 Należyte umocowanie pełnomocnika do działania w imieniu strony stanowi jedną z bezwzględnych przesłanek procesowych, a brak należytego umocowania prowadzi do nieważności postępowania (art. 379 pkt 2 k.p.c.). Sąd…
Wyświetlone orzeczenia: 6
PrawMi zestawi linię orzeczniczą do art. 64: co sądy przyjmują zgodnie, a w czym się różnią.
Podsumuj orzecznictwoKażda osoba fizyczna, prawna oraz jednostki organizacyjne z przyznaną ustawowo zdolnością prawną mają zdolność sądową.
Tak, jeśli ustawa przyznaje spółce cywilnej zdolność prawną, to ma również zdolność sądową zgodnie z art. 64 § 1¹ KPC.
Nie, tylko te jednostki, którym ustawa przyznała zdolność prawną, mają zdolność sądową według art. 64 § 1¹ KPC.
Brak zdolności sądowej oznacza, że podmiot nie może występować jako strona w postępowaniu cywilnym, co skutkuje odrzuceniem jego pism procesowych.
Tak, określa kto może być stroną w procesie, co jest podstawą dopuszczalności udziału w postępowaniu cywilnym.
Powiadomimy Cię, gdy pojawią się nowe orzeczenia lub nowelizacje.
Odpowiedź z powołaniem przepisów i sygnatur orzeczeń, każdą pozycję sprawdzisz w źródle.
Zapytaj o art. 64