Art. 638².

Co stanowi przepis

Art. 638(2) KPC reguluje sposób wykonania postanowień wydawanych w sprawach spadkowych, których przedmiotem jest zabezpieczenie spadku, zmiana środka zabezpieczenia albo sporządzenie spisu inwentarza. Zgodnie z § 1, jeżeli takie postanowienie zapadło z urzędu, sąd, który je wydał, kieruje do komornika polecenie dokonania odpowiedniej czynności. Paragraf 2 przesądza, że podstawą postępowania wykonawczego jest samo postanowienie zaopatrzone z urzędu we wzmiankę o wykonalności - nie jest zatem potrzebne odrębne nadanie klauzuli wykonalności ani wniosek strony o wszczęcie egzekucji. Paragraf 3 powierza nadzór nad czynnościami komornika sądowi, który wydał postanowienie o zabezpieczeniu spadku lub o sporządzeniu spisu inwentarza. Paragraf 4 nakazuje natomiast odpowiednie stosowanie przepisów art. 759-774 KPC w zakresie nieuregulowanym w rozdziale dotyczącym zabezpieczenia spadku i spisu inwentarza.

Kiedy przepis ma zastosowanie

Przepis znajduje zastosowanie na etapie następującym po wydaniu przez sąd spadku rozstrzygnięcia merytorycznego, gdy trzeba je faktycznie wprowadzić w życie. Chodzi o sytuacje, w których majątek spadkowy wymaga ochrony przed usunięciem, uszkodzeniem lub zniszczeniem, a także o przypadki, w których konieczne jest ustalenie stanu i wartości składników spadku w drodze spisu inwentarza. Tryb opisany w § 1 dotyczy postanowień wydanych z urzędu; to sąd sam uruchamia działanie komornika, bez oczekiwania na inicjatywę zainteresowanych. Wzmianka o wykonalności, o której mowa w § 2, jest zamieszczana z urzędu, co przyspiesza całą procedurę. Odesłanie z § 4 sprawia, że do czynności komornika stosuje się odpowiednio ogólne reguły postępowania egzekucyjnego, w tym dotyczące nadzoru judykacyjnego i skargi na czynności komornika.

Przykład

Po śmierci samotnie mieszkającego mężczyzny sąd spadku poweźmie z urzędu wiadomość, że w mieszkaniu pozostały wartościowe przedmioty, a lokal nie jest należycie zamknięty i dostęp do niego mają osoby postronne. Sąd wydaje z urzędu postanowienie o zabezpieczeniu spadku i - na podstawie art. 638(2) § 1 KPC - kieruje do komornika polecenie jego wykonania. Komornik działa na podstawie odpisu postanowienia opatrzonego wzmianką o wykonalności, spisuje ruchomości i oddaje je pod dozór albo składa do depozytu. Jeżeli w toku tych czynności pojawią się zastrzeżenia co do sposobu ich przeprowadzenia, właściwy pozostaje sąd, który wydał postanowienie.

Częste nieporozumienia

Pierwszym błędem jest przekonanie, że do wykonania postanowienia potrzebny jest tytuł wykonawczy z klauzulą wykonalności - § 2 wyraźnie wskazuje na wzmiankę o wykonalności zamieszczaną z urzędu. Drugim jest założenie, że osoba zainteresowana musi złożyć u komornika wniosek egzekucyjny; przy postanowieniach wydanych z urzędu inicjatywa należy do sądu. Bywa też mylnie przyjmowane, że nadzór nad komornikiem sprawuje sąd rejonowy właściwy dla siedziby kancelarii komorniczej, podczas gdy § 3 wskazuje sąd, który wydał postanowienie. Wreszcie odesłanie z § 4 nie oznacza, że postępowanie to jest zwykłą egzekucją - przepisy art. 759-774 KPC stosuje się jedynie odpowiednio i tylko w sprawach nieuregulowanych. W sprawie indywidualnej, zwłaszcza gdy chodzi o zakres zabezpieczenia lub kwestionowanie czynności komornika, warto skonsultować się z prawnikiem.