Co stanowi przepis
Art. 613 KPC dotyczy rozliczania dochodów uzyskiwanych przez zarządcę ustanowionego przez sąd w postępowaniu o zarząd związany ze współwłasnością lub użytkowaniem. Zgodnie z § 1 tego przepisu, jeżeli po pokryciu wydatków związanych z rzeczą i jej zarządem pozostaje nadwyżka dochodów, podlega ona wypłacie współwłaścicielom lub użytkownikom. Kluczowe jest to, że o terminach wypłaty decyduje sąd, a nie samodzielnie zarządca ani sami uprawnieni. Paragraf 2 przewiduje natomiast, że sąd może postanowić, aby zarządca wydawał współwłaścicielom nadwyżkę dochodów w naturze, a więc nie w pieniądzu, lecz w postaci samych pożytków rzeczy. Przepis porządkuje zatem końcowy etap gospodarowania rzeczą przez zarządcę: najpierw pokrycie wydatków, potem podział tego, co zostało.
Kiedy przepis ma zastosowanie
Art. 613 KPC znajduje zastosowanie wtedy, gdy dla rzeczy wspólnej ustanowiono zarząd sądowy i zarządca faktycznie uzyskuje z tej rzeczy dochody, na przykład czynsze lub pożytki naturalne. Warunkiem wypłaty jest istnienie nadwyżki, czyli sytuacji, w której dochody przewyższają wydatki poniesione na utrzymanie rzeczy, jej remonty, podatki, ubezpieczenie czy wynagrodzenie zarządcy. Jeżeli dochody nie pokrywają wydatków, nadwyżki nie ma i przepis nie stanowi podstawy do żądania jakichkolwiek wypłat. Krąg uprawnionych obejmuje współwłaścicieli, a także użytkowników, jeżeli to im przysługuje prawo do pobierania pożytków. O tym, czy nadwyżka jest wypłacana w pieniądzu, czy wydawana w naturze, decyduje sąd, biorąc pod uwagę charakter rzeczy i rodzaj uzyskiwanych pożytków.
Przykład
Trzy osoby są współwłaścicielami kamienicy, w której lokale są wynajmowane, a z uwagi na trwały konflikt sąd ustanowił zarządcę. Zarządca inkasuje czynsze, a z uzyskanych kwot pokrywa koszty mediów, drobnych napraw, podatku od nieruchomości oraz własne wynagrodzenie. Jeżeli po tych wydatkach pozostaje nadwyżka, zarządca nie wypłaca jej dowolnie, lecz w terminach wskazanych przez sąd, na przykład kwartalnie, przekazując każdemu ze współwłaścicieli kwotę odpowiadającą jego udziałowi. Gdyby przedmiotem zarządu było gospodarstwo rolne, sąd mógłby na podstawie § 2 postanowić, że współwłaściciele otrzymują część plonów w naturze zamiast równowartości pieniężnej.
Częste nieporozumienia
Najczęstszym błędem jest przekonanie, że współwłaściciel może w dowolnym momencie zażądać od zarządcy wypłaty bieżących wpływów. Przepis wyraźnie wiąże wypłatę z terminami określonymi przez sąd i dopiero z nadwyżką, a więc z kwotą pozostałą po pokryciu wydatków. Drugim nieporozumieniem jest utożsamianie dochodu z nadwyżką - dochód brutto nie jest tym, co podlega podziałowi. Bywa też mylnie zakładane, że wydanie nadwyżki w naturze zależy od porozumienia zarządcy ze współwłaścicielami, podczas gdy podstawą jest postanowienie sądu. W sprawie indywidualnej, zwłaszcza przy sporze co do wysokości wydatków lub terminów rozliczeń, warto skonsultować się z prawnikiem.
To wyjaśnienie ma charakter informacyjny i nie stanowi porady prawnej. W sprawach indywidualnych skonsultuj się z profesjonalnym prawnikiem.