Ustawa z dnia 17 listopada 1964 r. - Kodeks postępowania cywilnego.
Aktualizacja: 18 sierpnia 2026
Sprawy z zakresu prawa rzeczowego rozpoznawane są na rozprawie, chyba że przepis szczególny stanowi inaczej.
Odpowiedź z cytowanymi przepisami i sygnaturami orzeczeń, bez zakładania konta.
Częste pytania:
Wyroki i postanowienia, w których sąd powołał ten przepis.
Fragment uzasadnienia
… z zapobieganiem i zwalczeniem COVID-19, innych chorób zakaźnych i wywołanych nimi sytuacji kryzysowych w zw. z art.514§1 k.p.c. w zw. z artr.567 §34 k.p.c. w zw. z art.688 i art.608 k.p.c. , poprzez wydanie postanowienia kończącego postępowanie na posiedzeniu niejawnym, bez uprzedniego odebrania od uczestników stanowisk na piśmie, jak i nieprzeprowadzenia postępowania dowodowego w całości, co miało wpływ na treść…
Fragment uzasadnienia
… Praw Człowieka i podstawowych Wolności. Zgodnie z art. 514 § 1 k.p.c. w postępowaniu nieprocesowym rozprawa odbywa się tylko w wypadkach wskazanych w ustawie, ale w art. 608 k.p.c. zasada ta została odwrócona przez stwierdzenie, że sprawy z zakresu prawa rzeczowego rozpoznawane są na rozprawie, chyba że przepis szczególny stanowi inaczej. Takim przepisem szczególnym jest art. 626 1 § 1 k.p.c. Oznacza to, że w postępowaniu…
Fragment uzasadnienia
… Praw Człowieka i podstawowych Wolności. Zgodnie z art. 514 § 1 k.p.c. w postępowaniu nieprocesowym rozprawa odbywa się tylko w wypadkach wskazanych w ustawie, ale w art. 608 k.p.c. zasada ta została odwrócona przez stwierdzenie, że sprawy z zakresu prawa rzeczowego rozpoznawane są na rozprawie, chyba że przepis szczególny stanowi inaczej. Takim przepisem szczególnym jest art. 626 1 § 1 k.p.c. Oznacza to, że w postępowaniu…
Fragment uzasadnienia
… i podstawowych Wolności. Zgodnie z art. 514 § 1 k.p.c. w postępowaniu nieprocesowym rozprawa odbywa się tylko w wypadkach wskazanych w ustawie, ale w art. 608 k.p.c. zasada ta została odwrócona przez stwierdzenie, że sprawy z zakresu prawa rzeczowego rozpoznawane są na rozprawie, chyba że przepis szczególny stanowi inaczej. Takim przepisem szczególnym jest art. 626 1 § 1 k.p.c. Oznacza to, że w postępowaniu…
Wyświetlone orzeczenia: 4
PrawMi zestawi linię orzeczniczą do art. 608: co sądy przyjmują zgodnie, a w czym się różnią.
Podsumuj orzecznictwoArt. 608 KPC ustanawia regułę, zgodnie z którą sprawy z zakresu prawa rzeczowego rozpoznawane są na rozprawie. Oznacza to, że sąd nie powinien rozstrzygać takich spraw wyłącznie na posiedzeniu niejawnym, czyli bez wyznaczenia terminu, na którym uczestnicy mogą się stawić i wypowiedzieć. Przepis ten stanowi wyjątek od ogólnej zasady obowiązującej w postępowaniu nieprocesowym, w którym sąd co do zasady może rozpoznawać sprawy również na posiedzeniu niejawnym. Ustawodawca uznał bowiem, że sprawy dotyczące własności i innych praw rzeczowych mają na tyle doniosłe znaczenie majątkowe i często sporny charakter, iż wymagają bezpośredniego wysłuchania zainteresowanych. Jednocześnie art. 608 KPC zastrzega, że przepis szczególny może stanowić inaczej, a więc ustawa może w określonych wypadkach dopuścić rozpoznanie sprawy bez rozprawy.
Przepis odnosi się do spraw z zakresu prawa rzeczowego rozpoznawanych w postępowaniu nieprocesowym, a więc do tej grupy spraw, którą Kodeks postępowania cywilnego reguluje w kolejnych artykułach tego działu. Chodzi między innymi o sprawy dotyczące stwierdzenia zasiedzenia, zniesienia współwłasności, zarządu rzeczą wspólną czy ustanowienia drogi koniecznej. Warunkiem zastosowania reguły z art. 608 KPC jest brak przepisu szczególnego, który przewidywałby inny tryb procedowania. Jeżeli taki przepis istnieje, to on ma pierwszeństwo i sąd może rozstrzygnąć sprawę bez wyznaczania rozprawy. Reguła ta dotyczy rozpoznania sprawy co do istoty, a nie każdej czynności podejmowanej w toku postępowania, ponieważ wiele kwestii wpadkowych sąd rozstrzyga na posiedzeniu niejawnym.
Dwoje spadkobierców odziedziczyło niezabudowaną działkę i pozostaje jej współwłaścicielami. Jedno z nich składa do sądu wniosek o zniesienie współwłasności, proponując podział fizyczny nieruchomości, a drugie uważa, że działka powinna przypaść w całości jemu ze spłatą na rzecz brata. Ponieważ jest to sprawa z zakresu prawa rzeczowego, a żaden przepis szczególny nie przewiduje odstępstwa, sąd wyznacza rozprawę i zawiadamia o niej oboje uczestników. Na rozprawie każdy z nich może przedstawić swoje stanowisko, zgłosić wnioski dowodowe, odnieść się do opinii biegłego geodety, a sąd bezpośrednio wyjaśnia okoliczności sporne.
Pierwszym błędem jest przekonanie, że skoro sprawa toczy się w postępowaniu nieprocesowym, to zawsze zakończy się bez udziału stron; art. 608 KPC prowadzi do wniosku przeciwnego. Drugim nieporozumieniem jest odczytywanie tego przepisu jako gwarancji, że rozprawa odbędzie się w każdej sprawie o charakterze majątkowym, podczas gdy dotyczy on wyłącznie spraw z zakresu prawa rzeczowego. Trzecim jest pomijanie zastrzeżenia o przepisie szczególnym, które realnie ogranicza zakres tej reguły. Warto też pamiętać, że wyznaczenie rozprawy nie oznacza obowiązku osobistego stawiennictwa uczestnika, choć nieobecność może utrudnić przedstawienie własnych racji. W indywidualnej sprawie warto skonsultować się z prawnikiem, który oceni przebieg konkretnego postępowania.
To wyjaśnienie ma charakter informacyjny i nie stanowi porady prawnej. W sprawach indywidualnych skonsultuj się z profesjonalnym prawnikiem.
Zasadą wynikającą z art. 608 KPC jest rozpoznanie sprawy na rozprawie. Wyjątek może wprowadzić jedynie przepis szczególny, który dopuszcza inny tryb.
Dotyczy spraw z zakresu prawa rzeczowego rozpoznawanych w postępowaniu nieprocesowym, na przykład o zasiedzenie, zniesienie współwłasności czy zarząd rzeczą wspólną.
Przepis nakazuje sądowi rozpoznać sprawę na rozprawie, ale nie tworzy sam w sobie obowiązku osobistego stawiennictwa. Nieobecność utrudnia jednak przedstawienie swoich argumentów.
Oznacza, że jeżeli inna norma Kodeksu postępowania cywilnego przewiduje rozpoznanie danej kategorii spraw bez rozprawy, to ta norma ma pierwszeństwo przed regułą z art. 608 KPC.
Nie. Reguła odnosi się do rozpoznania sprawy co do istoty, natomiast kwestie wpadkowe i organizacyjne sąd może rozstrzygać na posiedzeniu niejawnym.
Powiadomimy Cię, gdy pojawią się nowe orzeczenia lub nowelizacje.
Odpowiedź z powołaniem przepisów i sygnatur orzeczeń, każdą pozycję sprawdzisz w źródle.
Zapytaj o art. 608