Art. 603⁴.

Co stanowi przepis

Art. 603[4] KPC reguluje kwestie finansowe związane z działalnością kuratora ustanowionego przez sąd rejestrowy dla osoby prawnej, która nie ma organu uprawnionego do reprezentacji. Zgodnie z § 1 kurator ma prawo do wynagrodzenia za swoją działalność oraz do zwrotu uzasadnionych wydatków poniesionych w związku z wykonywanymi czynnościami. Paragraf 2 przesądza, że koszty te obciążają tymczasowo wnioskodawcę - odpowiednio do zakresu spraw wskazanych we wniosku - oraz Skarb Państwa w pozostałym zakresie. Jeżeli kurator jest obowiązany do rozliczenia podatku od towarów i usług, jego wynagrodzenie podwyższa się o kwotę tego podatku według obowiązującej stawki (§ 3). Przepis przewiduje także możliwość przyznawania kuratorowi zaliczek na wydatki w miarę dokonywanych czynności (§ 5).

Kiedy przepis ma zastosowanie

Norma znajduje zastosowanie wtedy, gdy sąd rejestrowy ustanowił już kuratora dla osoby prawnej i kurator występuje o przyznanie należnych mu kosztów. Rozstrzygnięcie zapada w formie postanowienia, w którym sąd - obok przyznania kosztów kuratorowi - orzeka jednocześnie o obowiązku ich zwrotu na rzecz podmiotu, który poniósł je tymczasowo. Obowiązek ten obciąża solidarnie samą osobę prawną oraz osoby zobowiązane do powołania organu uprawnionego do reprezentacji. Kluczowy jest wyjątek z § 4 zdanie drugie: osoby te nie ponoszą kosztów działania kuratora, jeżeli z zachowaniem należytej staranności podjęły czynności zmierzające do powołania lub wyboru właściwego organu. Ciężar finansowy ma więc charakter sankcyjny wobec bierności, a nie automatyczny.

Przykład

Wspólnik spółki z ograniczoną odpowiedzialnością składa wniosek o ustanowienie kuratora, ponieważ po rezygnacji jedynego członka zarządu spółka nie ma reprezentacji. Sąd rejestrowy ustanawia kuratora, a wnioskodawca tymczasowo pokrywa koszty w zakresie spraw wskazanych we wniosku; pozostałe koszty pokrywa tymczasowo Skarb Państwa. Kurator w toku czynności ponosi wydatki na opłaty i uzyskanie dokumentów, więc sąd przyznaje mu zaliczki na bieżąco. Po zakończeniu czynności sąd przyznaje kuratorowi wynagrodzenie - powiększone o VAT, jeżeli kurator jest podatnikiem - i nakazuje jego zwrot solidarnie przez spółkę oraz tych wspólników, którzy mimo obowiązku nie podjęli działań zmierzających do powołania zarządu.

Częste nieporozumienia

Pierwszym błędem jest przekonanie, że wnioskodawca ostatecznie ponosi koszty kuratora - obciążenie z § 2 jest wyłącznie tymczasowe i podlega rozliczeniu w postanowieniu wydanym na podstawie § 4. Drugim jest założenie, że każdy wspólnik czy członek organu odpowiada niezależnie od swojej postawy; wykazanie należytej staranności w dążeniu do powołania organu zwalnia z tej odpowiedzialności. Trzecim nieporozumieniem jest traktowanie doliczenia VAT jako uznaniowej podwyżki - podwyższenie wynagrodzenia dotyczy wyłącznie kuratora obowiązanego do rozliczenia tego podatku. Mylące bywa też utożsamianie zaliczek z ostatecznym wynagrodzeniem, podczas gdy zaliczki z § 5 służą pokryciu bieżących wydatków. W indywidualnej sprawie warto skonsultować się z prawnikiem.