Art. 603¹.

Co stanowi przepis

Art. 603(1) KPC jest przepisem o charakterze porządkowym i kompetencyjnym. Wskazuje on, który sąd jest właściwy do ustanowienia kuratora, o którym mowa w art. 26 ust. 1 ustawy z dnia 23 października 2014 r. o odwróconym kredycie hipotecznym. Zgodnie z tym przepisem kuratora ustanawia sąd właściwy dla miejsca położenia nieruchomości. Ustawodawca zdecydował się więc na powiązanie właściwości sądu nie z miejscem zamieszkania osób zainteresowanych ani z siedzibą banku, lecz z fizyczną lokalizacją nieruchomości, która stanowi zabezpieczenie odwróconego kredytu hipotecznego. Sama treść przepisu nie reguluje przesłanek ustanowienia kuratora ani zakresu jego obowiązków - te wynikają z przywołanej ustawy szczególnej. Art. 603(1) KPC odpowiada wyłącznie na pytanie: do którego sądu kierowany jest wniosek i który sąd wydaje w tej sprawie orzeczenie.

Kiedy przepis ma zastosowanie

Przepis znajduje zastosowanie wtedy, gdy zachodzi potrzeba ustanowienia kuratora przewidzianego w art. 26 ust. 1 ustawy o odwróconym kredycie hipotecznym, a więc w sytuacji związanej z rozliczeniem takiej umowy po stronie kredytobiorcy. Instytucja ta ma charakter wyjątkowy i pojawia się wtedy, gdy nie jest możliwe działanie osób, które normalnie powinny reprezentować dane interesy. Art. 603(1) KPC nie tworzy odrębnego trybu postępowania - sprawa toczy się w postępowaniu nieprocesowym, a rola tego przepisu sprowadza się do rozstrzygnięcia kwestii właściwości miejscowej. Jeżeli nieruchomość obciążona hipoteką położona jest w okręgu jednego sądu, właśnie ten sąd rozpoznaje wniosek, niezależnie od tego, gdzie mieszkają uczestnicy.

Przykład

Bank zawarł umowę odwróconego kredytu hipotecznego zabezpieczonego na mieszkaniu położonym w Gdańsku. Kredytobiorca miał w ostatnich latach adres w Krakowie, a bank ma siedzibę w Warszawie. Gdy powstaje potrzeba ustanowienia kuratora w rozumieniu art. 26 ust. 1 ustawy o odwróconym kredycie hipotecznym, wniosek należy złożyć do sądu właściwego dla Gdańska, czyli miejsca położenia mieszkania. Skierowanie wniosku do sądu w Krakowie lub w Warszawie doprowadzi jedynie do przekazania sprawy sądowi właściwemu, co niepotrzebnie wydłuży postępowanie.

Częste nieporozumienia

Najczęstszym błędem jest przyjmowanie, że o właściwości decyduje ostatnie miejsce zamieszkania kredytobiorcy albo siedziba banku. Innym nieporozumieniem jest utożsamianie kuratora z art. 26 ust. 1 ustawy o odwróconym kredycie hipotecznym z kuratorem procesowym dla osoby nieznanej z miejsca pobytu - są to różne instytucje o odmiennych podstawach. Bywa też mylnie zakładane, że art. 603(1) KPC określa przesłanki ustanowienia kuratora; przepis ten dotyczy wyłącznie właściwości sądu. Warto również pamiętać, że gdy nieruchomości jest kilka i leżą w różnych okręgach, kwestia właściwości wymaga dodatkowej analizy. W sprawie indywidualnej warto skonsultować się z prawnikiem.