Art. 598⁷.

Co stanowi przepis

Art. 598(7) KPC przewiduje, że w razie potrzeby sąd zwraca się o przymusowe odebranie osoby podlegającej władzy rodzicielskiej lub pozostającej pod opieką. Czynność tę wykonuje kurator sądowy, ale nie dowolny - przepis wskazuje kuratora działającego w sądzie, w którego okręgu osoba ta faktycznie przebywa. Przepis rozdziela zatem dwie role: sądu, który prowadzi sprawę i wydaje odpowiednie zarządzenie, oraz kuratora działającego w miejscu faktycznego pobytu dziecka lub podopiecznego. Kryterium faktycznego przebywania jest tu istotniejsze niż formalne miejsce zameldowania czy adres wskazany we wniosku, ponieważ czynność ma zostać rzeczywiście wykonana tam, gdzie osoba się znajduje. Użycie zwrotu „w razie potrzeby" oznacza, że sąd sięga po ten mechanizm wtedy, gdy odebranie nie następuje dobrowolnie.

Kiedy przepis ma zastosowanie

Przepis stosuje się w postępowaniach opiekuńczych, w których zapadło rozstrzygnięcie wymagające fizycznego przekazania dziecka lub osoby pozostającej pod opieką uprawnionemu podmiotowi. Może chodzić o sytuację, w której orzeczenie sądu nie jest wykonywane przez osobę faktycznie sprawującą pieczę, mimo że nie ma ona już do tego podstawy. Zastosowanie art. 598(7) KPC zakłada, że wcześniej istnieje podstawa do odebrania, a problemem pozostaje jedynie jej wykonanie. Znaczenie ma ustalenie, gdzie osoba faktycznie przebywa, bo od tego zależy, kurator którego sądu podejmie czynność. Jeżeli miejsce pobytu zmienia się w toku sprawy, konieczne bywa ponowne zwrócenie się do kuratora właściwego dla nowego miejsca.

Przykład

Sąd rozstrzygnął o pieczy nad małoletnim, a dziecko powinno zostać przekazane osobie uprawnionej. Osoba, u której dziecko przebywa, mimo wezwań nie wydaje go dobrowolnie i unika kontaktu. Sąd, dostrzegając potrzebę wykonania orzeczenia, zwraca się o przymusowe odebranie dziecka przez kuratora sądowego działającego w sądzie, w którego okręgu dziecko faktycznie mieszka - nawet jeżeli sprawa toczy się przed sądem w innej miejscowości. Kurator podejmuje czynność w miejscu pobytu dziecka, a nie pod adresem wskazanym w dokumentach.

Częste nieporozumienia

Pierwszym błędem jest przekonanie, że odebrania dokonuje zawsze kurator z sądu prowadzącego sprawę - art. 598(7) KPC wiąże czynność z okręgiem faktycznego pobytu osoby. Drugim jest utożsamianie „faktycznego przebywania" z zameldowaniem lub adresem korespondencyjnym, co w praktyce prowadzi do bezskutecznych czynności. Trzecie nieporozumienie dotyczy automatyzmu: przepis mówi o działaniu „w razie potrzeby", więc przymusowe odebranie nie jest pierwszym i jedynym krokiem, lecz środkiem stosowanym, gdy dobrowolne wykonanie zawodzi. Wreszcie przepis nie ogranicza się do dzieci pod władzą rodzicielską - obejmuje także osoby pozostające pod opieką. W konkretnej sprawie, zwłaszcza dotyczącej dziecka, warto skonsultować się z prawnikiem, ponieważ przebieg postępowania zależy od jej indywidualnych okoliczności.