Art. 597.

Co dokładnie stanowi przepis

Art. 597 KPC reguluje sposób, w jaki sąd opiekuńczy formułuje postanowienie o przyznaniu opiekunowi wynagrodzenia za sprawowanie opieki. Zgodnie z § 1 sąd nie ogranicza się do samego wskazania kwoty, lecz musi także rozstrzygnąć, z jakiego źródła wynagrodzenie zostanie pokryte. Ustawodawca przewiduje tu dwie możliwości: albo sąd upoważnia opiekuna do pobrania wynagrodzenia z dochodów lub z majątku osoby pozostającej pod opieką, albo ustala, że wynagrodzenie ma być wypłacone ze środków publicznych. Paragraf 2 dodaje istotne zastrzeżenie proceduralne - takie postanowienie staje się wykonalne dopiero z chwilą uprawomocnienia się, a więc po upływie terminu do zaskarżenia lub po rozpoznaniu środka odwoławczego. Do tego momentu opiekun nie może sięgnąć po przyznaną kwotę.

Kiedy przepis ma zastosowanie

Przepis znajduje zastosowanie w postępowaniu opiekuńczym, gdy sąd rozstrzyga o wynagrodzeniu osoby sprawującej opiekę - zarówno nad małoletnim, jak i nad osobą, dla której ustanowiono opiekę na innej podstawie. Warunkiem jest wcześniejsze uznanie przez sąd, że wynagrodzenie w danym przypadku się należy; art. 597 KPC nie przesądza bowiem o samej zasadności wynagrodzenia, lecz o technice jego przyznania i realizacji. Wybór źródła pokrycia zależy od tego, czy podopieczny ma dochody lub majątek pozwalające na pokrycie wynagrodzenia. Jeżeli takich środków brak, sąd sięga po rozwiązanie polegające na wypłacie ze środków publicznych. Norma z § 2 działa automatycznie w każdej z tych sytuacji.

Przykład

Sąd ustanowił opiekuna dla osoby, która odziedziczyła mieszkanie oraz otrzymuje comiesięczne świadczenie. Opiekun, po kilku miesiącach sprawowania funkcji, składa wniosek o przyznanie wynagrodzenia, wskazując zakres podejmowanych czynności. Sąd wydaje postanowienie, w którym określa kwotę i - stosując art. 597 § 1 KPC - upoważnia opiekuna do jej pobrania z dochodów podopiecznego. Opiekun, który chciałby pobrać pieniądze natychmiast po ogłoszeniu postanowienia, musi jednak poczekać: dopóki orzeczenie się nie uprawomocni, nie jest ono wykonalne, a wcześniejsze sięgnięcie po środki byłoby działaniem bez podstawy.

Częste nieporozumienia

Pierwszym błędem jest przekonanie, że samo przyznanie wynagrodzenia oznacza jego wypłatę przez sąd lub Skarb Państwa. W istocie zasadą jest pokrycie wynagrodzenia z dochodów lub majątku podopiecznego, a środki publiczne pojawiają się dopiero jako rozwiązanie wskazane w postanowieniu. Drugie nieporozumienie dotyczy wykonalności - część osób traktuje postanowienie jak natychmiast wykonalne, tymczasem § 2 wyraźnie odracza ten skutek do uprawomocnienia. Trzecim mitem jest przekonanie, że upoważnienie z § 1 pozwala opiekunowi swobodnie dysponować całym majątkiem podopiecznego; upoważnienie obejmuje wyłącznie pobranie przyznanej kwoty wynagrodzenia. W indywidualnej sprawie, zwłaszcza przy sporze co do wysokości lub źródła wypłaty, warto skonsultować się z prawnikiem.