Art. 583.

Co dokładnie stanowi przepis

Art. 583 KPC określa procedurę uzyskania zezwolenia sądu opiekuńczego w sprawach dotyczących majątku dziecka. Przepis obejmuje dwie sytuacje: gdy to rodzice mają sami dokonać czynności przekraczającej zakres zwykłego zarządu majątkiem dziecka oraz gdy rodzice mają wyrazić zgodę na dokonanie takiej czynności przez samo dziecko. W obu przypadkach sąd opiekuńczy udziela zezwolenia na wniosek jednego z rodziców, po wysłuchaniu drugiego z nich. Artykuł 583 KPC dodaje dwie istotne zasady dotyczące skutków orzeczenia: postanowienie staje się skuteczne dopiero z chwilą uprawomocnienia się, a ponadto nie może być zmienione ani uchylone, jeżeli na podstawie zezwolenia powstały już skutki prawne względem osób trzecich.

Kiedy przepis ma zastosowanie

Przepis stosuje się wtedy, gdy planowana czynność wykracza poza bieżące, zwykłe czynności zarządu majątkiem dziecka i wymaga uprzedniej zgody sądu opiekuńczego. Wniosek może złożyć jedno z rodziców - nie jest konieczne wspólne wystąpienie obojga, jednak sąd ma obowiązek wysłuchać drugiego rodzica przed wydaniem rozstrzygnięcia. Zastosowanie art. 583 KPC obejmuje także sytuacje, w których czynności ma dokonać dziecko, a rola rodziców sprowadza się do wyrażenia zgody. Kluczowe znaczenie ma moment uprawomocnienia się postanowienia - do tej chwili zezwolenie nie wywołuje skutków, więc czynność dokonana wcześniej nie jest oparta na skutecznym zezwoleniu. Ochrona osób trzecich działa natomiast po dokonaniu czynności: jeżeli na podstawie zezwolenia powstały skutki prawne wobec osób trzecich, postanowienie nie podlega już zmianie ani uchyleniu.

Przykład

Małoletnia córka odziedziczyła po dziadkach udział w nieruchomości. Rodzice uznają, że korzystniejsze będzie zbycie tego udziału i ulokowanie środków dla dziecka, więc matka składa do sądu opiekuńczego wniosek o zezwolenie na dokonanie tej czynności, a sąd przed wydaniem postanowienia wysłuchuje ojca. Notariusz oczekuje przedstawienia prawomocnego postanowienia, ponieważ zgodnie z art. 583 KPC dopiero uprawomocnienie się orzeczenia czyni je skutecznym. Gdy umowa zostanie już zawarta z nabywcą, powstaną skutki prawne wobec osoby trzeciej, a wtedy zezwolenie nie może być zmienione ani uchylone.

Częste nieporozumienia

Najczęstszym błędem jest przystąpienie do czynności zaraz po ogłoszeniu postanowienia, bez odczekania na jego uprawomocnienie się. Drugim nieporozumieniem jest przekonanie, że wniosek muszą złożyć oboje rodzice - przepis wyraźnie dopuszcza wniosek jednego z nich, przewidując jedynie wysłuchanie drugiego. Mylące bywa też traktowanie zasady o niemożności zmiany lub uchylenia postanowienia jako reguły ogólnej; działa ona dopiero wtedy, gdy na podstawie zezwolenia powstały skutki prawne względem osób trzecich. Wreszcie sam podział na czynności zwykłego zarządu i te go przekraczające bywa oceniany zbyt pobieżnie, co prowadzi do dokonania czynności bez wymaganego zezwolenia. W indywidualnej sprawie warto skonsultować się z prawnikiem.