Art. 579⁴.

Co stanowi przepis

Art. 579(4) KPC reguluje szczególne postępowanie, w którym polski sąd opiekuńczy wyraża zgodę na umieszczenie dziecka w pieczy zastępczej na terytorium Polski, gdy podstawą takiego umieszczenia jest orzeczenie sądu lub innego organu państwa obcego. Postępowanie to sąd wszczyna z urzędu, a impulsem do jego rozpoczęcia jest wystąpienie zagranicznego organu (§ 1). Przepis rozstrzyga także kwestię właściwości: jeżeli organ obcy wskazał konkretnych kandydatów na rodzinę zastępczą, prowadzących rodzinny dom dziecka albo określoną placówkę opiekuńczo-wychowawczą, regionalną placówkę opiekuńczo-terapeutyczną lub interwencyjny ośrodek preadopcyjny, orzeka sąd opiekuńczy właściwy ze względu na miejsce przyszłego sprawowania pieczy, a w pozostałych przypadkach - Sąd Rejonowy dla m.st. Warszawy (§ 2). Przed wydaniem zgody sąd zasięga opinii przewidzianej w przepisach o wspieraniu rodziny i systemie pieczy zastępczej. Sąd orzeka na posiedzeniu niejawnym, a rozpoznanie wniosku powinno nastąpić w terminie miesiąca od jego wpływu (§ 4).

Kiedy przepis ma zastosowanie

Norma znajduje zastosowanie w sprawach transgranicznych, w których zagraniczny organ zamierza umieścić dziecko w pieczy zastępczej na terytorium Rzeczypospolitej Polskiej i zwraca się o zgodę do polskiego sądu opiekuńczego. Sąd może żądać od organu obcego wszelkich niezbędnych dokumentów, opinii i informacji o dziecku, w szczególności o jego sytuacji rodzinnej, stanie zdrowia i szczególnych potrzebach (§ 3). Jeżeli wystąpienie nie wskazuje sposobu sprowadzenia dziecka do Polski i zasad pokrycia kosztów, a przy umieszczeniu na czas określony także sposobu i kosztów powrotu, sąd zwraca się o uzupełnienie tych informacji, samodzielnie oceniając znaczenie ich nieudzielenia. Postanowienie doręcza się organowi obcemu oraz organowi, który wydał opinię, i nie podlega ono zaskarżeniu (§ 5). Wyłączone jest stosowanie art. 573, art. 576 oraz art. 577 KPC (§ 6). Wniosek o stwierdzenie wykonalności orzeczenia zagranicznego może złożyć również organ centralny państwa obcego wyznaczony na podstawie konwencji haskiej z 1996 r. (§ 7).

Przykład

Sąd rodzinny w innym państwie orzeka o umieszczeniu dziecka obywatelstwa polskiego u krewnych mieszkających w Polsce i występuje do polskiego sądu o zgodę. Ponieważ wskazano konkretnych kandydatów na rodzinę zastępczą, sprawę rozpozna sąd opiekuńczy właściwy według miejsca ich zamieszkania. Sąd zasięga opinii przewidzianej w przepisach o pieczy zastępczej, żąda dokumentacji o zdrowiu dziecka oraz informacji o kosztach sprowadzenia dziecka do Polski. Postanowienie zapada na posiedzeniu niejawnym i zostaje doręczone organowi zagranicznemu oraz organowi opiniującemu.

Częste nieporozumienia

Częstym błędem jest przyjmowanie, że postępowanie z art. 579(4) KPC toczy się na wniosek rodziców lub kandydatów na rodzinę zastępczą - sąd wszczyna je z urzędu na skutek wystąpienia organu obcego. Mylone bywa też udzielenie zgody ze stwierdzeniem wykonalności orzeczenia zagranicznego, które jest odrębną kwestią wskazaną w § 7. Nie jest również trafne oczekiwanie apelacji: postanowienie w przedmiocie zgody nie podlega zaskarżeniu. Termin miesięczny ma charakter porządkowy i nie przesądza automatycznie o wyniku sprawy. W sprawie indywidualnej warto skonsultować się z prawnikiem.