Art. 579².

Co stanowi przepis

Art. 579(2) KPC nakłada na sąd opiekuńczy obowiązki informacyjne, które musi wypełnić, zanim umieści dziecko w rodzinnej pieczy zastępczej. Zgodnie z § 1 sąd, przed umieszczeniem dziecka u kandydata zakwalifikowanego do pełnienia funkcji rodziny zastępczej, u kandydata zakwalifikowanego do prowadzenia rodzinnego domu dziecka, w rodzinie zastępczej lub w rodzinnym domu dziecka, zasięga informacji z rejestru prowadzonego na podstawie art. 38d ust. 1 ustawy z dnia 9 czerwca 2011 r. o wspieraniu rodziny i systemie pieczy zastępczej. Paragraf 2 pozwala sądowi sięgnąć po dane wykraczające poza ten rejestr - sąd może wystąpić o informacje do właściwego ośrodka pomocy społecznej albo do organizatora rodzinnej pieczy zastępczej. Paragraf 3 dotyczy sytuacji, gdy dziecko ma trafić do pieczy zastępczej na terenie innego powiatu niż powiat zobowiązany do ponoszenia wydatków, o których mowa w art. 191 ust. 1 pkt 1 wskazanej ustawy; wówczas sąd zwraca się do właściwego starosty o informację o liczbie umieszczonych już dzieci „spoza powiatu” oraz o ogólnej liczbie miejsc w rodzinnej pieczy zastępczej zapewnianej przez ten powiat. Paragraf 4 wprowadza próg 25 %: jeżeli liczba takich dzieci przekroczyła jedną czwartą ogólnej liczby miejsc, sąd może umieścić dziecko w pieczy zapewnianej przez ten powiat tylko za jego zgodą i tylko wtedy, gdy przemawia za tym dobro dziecka.

Kiedy przepis ma zastosowanie

Norma znajduje zastosowanie w postępowaniach opiekuńczych, w których sąd rozstrzyga o umieszczeniu dziecka w rodzinnej formie pieczy zastępczej, a więc w rodzinie zastępczej lub rodzinnym domu dziecka. Obowiązek z § 1 aktualizuje się przed wydaniem takiego rozstrzygnięcia, a nie po nim, i dotyczy zarówno kandydatów, jak i już funkcjonujących rodzin. Uprawnienie z § 2 sąd wykorzystuje wtedy, gdy dane z rejestru są niewystarczające do oceny sytuacji opiekuńczej. Mechanizm z § 3 i § 4 uruchamia się wyłącznie przy umieszczeniu „międzypowiatowym”, czyli gdy piecza ma być sprawowana na terenie innego powiatu niż powiat finansujący pobyt dziecka.

Przykład

Sąd rozważa umieszczenie ośmioletniego chłopca u zawodowej rodziny zastępczej działającej w sąsiednim powiecie, ponieważ tam mieszka jego starsze rodzeństwo. Najpierw sąd sprawdza rejestr, o którym mowa w art. 38d ust. 1 ustawy o wspieraniu rodziny i systemie pieczy zastępczej, a następnie prosi organizatora rodzinnej pieczy zastępczej o dodatkowe informacje o warunkach opieki. Ponieważ wydatki ma ponosić powiat macierzysty dziecka, sąd zwraca się do starosty powiatu sąsiedniego o dane o liczbie dzieci spoza powiatu i o ogólnej liczbie miejsc. Gdyby okazało się, że udział takich dzieci przekracza 25 %, umieszczenie byłoby możliwe jedynie za zgodą tego powiatu i tylko wtedy, gdy przemawia za tym dobro chłopca.

Częste nieporozumienia

Błędem jest sądzenie, że sam wpis kandydata do rejestru automatycznie przesądza o umieszczeniu dziecka - rejestr jest źródłem informacji, a nie podstawą rozstrzygnięcia. Nietrafne jest też przekonanie, że powiat może dowolnie blokować przyjmowanie dzieci: jego zgoda staje się konieczna dopiero po przekroczeniu progu 25 %, o którym mowa w § 4. Nie jest również prawdą, że przekroczenie tego progu zamyka drogę do umieszczenia - przepis dopuszcza je przy zgodzie powiatu i gdy przemawia za tym dobro dziecka. Wreszcie wystąpienie do ośrodka pomocy społecznej lub organizatora pieczy z § 2 nie jest obowiązkowe w każdej sprawie, lecz zależy od potrzeby uzyskania danych spoza rejestru. W sprawie indywidualnej warto skonsultować się z prawnikiem.