Art. 569¹.

Co dokładnie stanowi przepis

Art. 569¹ KPC wprowadza szczególne zasady właściwości sądu w sprawach o odebranie osoby podlegającej władzy rodzicielskiej lub pozostającej pod opieką, prowadzonych na podstawie konwencji haskiej z 1980 r. Zgodnie z § 1 sprawy te rozpoznaje nie sąd rejonowy, lecz sąd okręgowy mający siedzibę w miejscowości będącej siedzibą sądu apelacyjnego, jeżeli na obszarze jego właściwości dziecko ma miejsce zamieszkania lub pobytu. Paragraf 3 doprecyzowuje, że dla obszaru właściwości Sądu Apelacyjnego w Warszawie sądem właściwym jest Sąd Okręgowy w Warszawie. Paragraf 2 nakłada na sąd okręgowy obowiązek orzeczenia w terminie sześciu tygodni od dnia wniesienia wniosku. Paragrafy 1¹ i 1² dotyczą sytuacji, w której uczestnicy postępowania - w przypadku określonym w art. 1106³ § 2 i przy zwykłym pobycie dziecka w państwie członkowskim Unii Europejskiej stosującym rozporządzenie nr 2019/1111 - osiągną porozumienie co do powrotu albo odstąpienia od powrotu dziecka oraz co do władzy rodzicielskiej lub opieki, kontaktów albo alimentów; wówczas ten sam sąd okręgowy jest właściwy również w tych sprawach, a porozumienie zawiera się na piśmie albo ustnie do protokołu, z datą i podpisami uczestników. Paragraf 4 przewiduje obowiązek zawiadomienia sądu opiekuńczego, o którym mowa w art. 569 § 1, gdy wniosek wniesiono z pominięciem polskiego organu centralnego.

Kiedy przepis ma zastosowanie

Przepis stosuje się wyłącznie do postępowań prowadzonych na podstawie konwencji haskiej z 1980 r., a więc w sprawach o charakterze transgranicznym, gdy doszło do naruszenia prawa wynikającego z władzy rodzicielskiej lub opieki. Kluczowym łącznikiem jest miejsce zamieszkania lub pobytu dziecka na obszarze właściwości danego sądu apelacyjnego. Rozszerzenie właściwości z § 1¹ wymaga łącznego spełnienia przesłanek: odesłania z art. 1106³ § 2, zwykłego pobytu dziecka w państwie stosującym rozporządzenie nr 2019/1111 oraz zawarcia porozumienia przez uczestników w toku postępowania. Termin sześciotygodniowy z § 2 odnosi się do spraw wskazanych w § 1 i podkreśla wymóg szybkości takich postępowań.

Przykład

Rodzic wywozi dziecko z innego państwa do Polski bez zgody drugiego rodzica, a dziecko zamieszkuje następnie w miejscowości położonej na obszarze właściwości jednego z sądów apelacyjnych. Drugi rodzic składa wniosek o wydanie dziecka na podstawie konwencji haskiej z 1980 r. Zgodnie z art. 569¹ § 1 KPC sprawę rozpozna sąd okręgowy z siedzibą w mieście, w którym ma siedzibę właściwy sąd apelacyjny, a nie sąd rejonowy miejsca pobytu dziecka. Jeżeli w toku postępowania rodzice zawrą porozumienie co do powrotu dziecka oraz kontaktów i alimentów, ten sam sąd może rozstrzygnąć także o tych kwestiach.

Częste nieporozumienia

Najczęstszym błędem jest kierowanie wniosku do sądu rejonowego, który co do zasady jest sądem opiekuńczym. Mylnie przyjmuje się też, że sześciotygodniowy termin z § 2 jest terminem, po którego upływie wniosek traci znaczenie - jest to termin instrukcyjny dla sądu. Nieporozumieniem jest również przekonanie, że każde porozumienie rodziców automatycznie rozszerza właściwość sądu; § 1¹ wymaga spełnienia dodatkowych warunków. W sprawie indywidualnej warto skonsultować się z prawnikiem.