Art. 56.

Co stanowi przepis

Art. 56 KPC reguluje sytuację procesową osoby, na rzecz której prokurator wytoczył powództwo w sprawie cywilnej. Zgodnie z § 1 sąd ma obowiązek zawiadomić tę osobę o toczącym się postępowaniu i doręczyć jej odpis pozwu, tak aby dowiedziała się, że w jej interesie prowadzona jest sprawa. Osoba ta może następnie wstąpić do sprawy w każdym jej stanie, czyli na dowolnym etapie postępowania, i uzyskuje wówczas charakter powoda. Od chwili wstąpienia do udziału prokuratora stosuje się odpowiednio przepisy o współuczestnictwie jednolitym, co oznacza, że czynności procesowe muszą być oceniane łącznie, a wyrok ma dotyczyć niepodzielnie obu uczestniczących po stronie powodowej. Paragraf 2 zawiera istotne ograniczenie: prokurator nie może samodzielnie rozporządzać przedmiotem sporu.

Kiedy przepis ma zastosowanie

Przepis stosuje się wtedy, gdy prokurator korzysta ze swojego uprawnienia do wytoczenia powództwa na rzecz oznaczonej osoby, a więc nie działa wyłącznie w interesie ogólnym, lecz wskazuje konkretnego uprawnionego. Obowiązek zawiadomienia powstaje po wniesieniu pozwu i obciąża sąd, a nie prokuratora. Wstąpienie do sprawy jest uprawnieniem, a nie obowiązkiem zainteresowanego - może on pozostać bierny i wówczas postępowanie toczy się dalej z udziałem prokuratora. Ograniczenie z § 2 działa przez cały czas trwania procesu i dotyczy czynności takich jak cofnięcie pozwu ze zrzeczeniem się roszczenia, zawarcie ugody czy uznanie powództwa, jeżeli miałyby one dysponować samym prawem będącym przedmiotem sporu.

Przykład

Prokurator wytacza powództwo o zapłatę na rzecz osoby starszej, która została pokrzywdzona nieuczciwą umową zawartą przy sprzedaży poza lokalem przedsiębiorstwa. Sąd zawiadamia tę osobę o sprawie i doręcza jej odpis pozwu, dzięki czemu dowiaduje się ona o postępowaniu, którego sama nie zainicjowała. Po kilku miesiącach, już po pierwszej rozprawie, osoba ta składa oświadczenie o wstąpieniu do sprawy i staje się powodem obok działającego nadal prokuratora. Gdyby pozwany zaproponował ugodę obejmującą zrzeczenie się części roszczenia, prokurator nie mógłby jej samodzielnie zawrzeć, ponieważ art. 56 § 2 KPC zakazuje mu rozporządzania przedmiotem sporu.

Częste nieporozumienia

Błędem jest przekonanie, że wstąpienie zainteresowanego do sprawy powoduje wyłączenie prokuratora z postępowania - prokurator pozostaje jego uczestnikiem, a jego udział ocenia się według zasad współuczestnictwa jednolitego. Mylne jest też założenie, że brak reakcji na zawiadomienie oznacza umorzenie sprawy; postępowanie toczy się dalej. Wreszcie zakaz z § 2 nie odbiera prokuratorowi prawa do popierania powództwa, składania wniosków dowodowych czy wnoszenia środków zaskarżenia. W sprawie indywidualnej warto skonsultować się z prawnikiem, który oceni skutki wstąpienia do konkretnego procesu.