Co stanowi przepis
Art. 529 KPC określa wymagania formalne pisma inicjującego postępowanie o uznanie zaginionego za zmarłego. Zgodnie z § 1 wniosek musi zawierać nie tylko dane konieczne dla każdego wniosku o wszczęcie postępowania nieprocesowego (a więc oznaczenie sądu, wnioskodawcy i uczestników, żądanie oraz podpis), lecz także elementy szczególne. Są to: imię, nazwisko i wiek zaginionego, imiona jego rodziców oraz nazwisko rodowe matki, a ponadto ostatnie znane miejsce zamieszkania i pobytu zaginionego. Paragraf 2 dodaje wymóg dowodowy o charakterze złagodzonym: okoliczności uzasadniające wniosek należy uprawdopodobnić, a nie udowodnić w pełnym rozumieniu procesowym. Uprawdopodobnienie oznacza, że wnioskodawca ma przedstawić materiał, który czyni jego twierdzenia wiarygodnymi i prawdopodobnymi, bez konieczności zachowania rygorów formalnego postępowania dowodowego.
Kiedy przepis ma zastosowanie
Przepis stosuje się zawsze wtedy, gdy zainteresowany kieruje do sądu wniosek o uznanie za zmarłego osoby zaginionej. Dane wskazane w art. 529 KPC służą przede wszystkim jednoznacznej identyfikacji zaginionego, co ma znaczenie zarówno dla ogłoszeń publicznych o wszczęciu postępowania, jak i dla późniejszych wpisów w aktach stanu cywilnego. Wskazanie ostatniego znanego miejsca zamieszkania i pobytu pozwala ustalić właściwość sądu oraz ułatwia poszukiwanie informacji o losach zaginionego. Wymóg uprawdopodobnienia z § 2 dotyczy okoliczności takich jak fakt i data zaginięcia, upływ wymaganego okresu czy szczególne warunki zniknięcia. W praktyce służą temu dokumenty, zaświadczenia, korespondencja, wydruki, oświadczenia oraz zeznania osób bliskich.
Przykład
Pani Halina zwraca się do sądu o uznanie za zmarłego swojego brata, który przed laty wyjechał za granicę i od tego czasu nie nawiązał żadnego kontaktu z rodziną. We wniosku podaje jego imię, nazwisko i wiek, imiona rodziców oraz nazwisko rodowe matki, a także adres ostatniego mieszkania w Polsce i miasto, w którym brat przebywał przed zniknięciem. Do wniosku dołącza kopię zawiadomienia o zaginięciu złożonego na policji, ostatnie listy od brata oraz pisemne oświadczenia dwóch sąsiadów, którzy potwierdzają, że od tamtej pory nikt go nie widział. Taki zestaw materiałów zwykle wystarcza do uprawdopodobnienia okoliczności w rozumieniu art. 529 § 2 KPC, choć ostateczna ocena należy do sądu.
Częste nieporozumienia
Pierwszym błędem jest przekonanie, że wystarczy podać samo imię i nazwisko zaginionego; brak imion rodziców lub nazwiska rodowego matki prowadzi do wezwania o uzupełnienie braków formalnych. Drugim jest mylenie uprawdopodobnienia z pełnym dowodem: § 2 nie wymaga pewności, ale nie zwalnia też z przedstawienia jakichkolwiek materiałów - gołosłowne twierdzenia nie wystarczą. Trzecie nieporozumienie polega na pomijaniu ostatniego miejsca pobytu, gdy różni się ono od miejsca zameldowania, choć przepis wymaga wskazania obu informacji, jeśli są znane. Wreszcie art. 529 KPC nie reguluje samych przesłanek materialnych uznania za zmarłego, w tym wymaganych okresów - te wynikają z odrębnych przepisów. W sprawie indywidualnej warto skonsultować się z prawnikiem.
To wyjaśnienie ma charakter informacyjny i nie stanowi porady prawnej. W sprawach indywidualnych skonsultuj się z profesjonalnym prawnikiem.
