Ustawa z dnia 17 listopada 1964 r. - Kodeks postępowania cywilnego.
Aktualizacja: 18 sierpnia 2026
Sąd może, stosownie do okoliczności, przesłuchać świadków i biegłych bez przyrzeczenia oraz w nieobecności uczestników, może również zażądać od osób, które nie są uczestnikami, złożenia wyjaśnień na piśmie.
Odpowiedź z cytowanymi przepisami i sygnaturami orzeczeń, bez zakładania konta.
Częste pytania:
Wyroki i postanowienia, w których sąd powołał ten przepis.
Fragment uzasadnienia
… podczas gdy z uwagi na wątpliwości dotyczące stanu faktycznego stanowiącego podstawę rozstrzygnięcia, wysłuchanie Stron było konieczne; b) art. 514 § 2 w zw. z art. 515 k.p.c. poprzez bezzasadne przyjęcie, że w niniejszej sprawie zachodzi oczywisty brak uprawnienia Wnioskodawcy, co spowodowało nieuzasadnioną rezygnację z wysłuchania Wnioskodawcy na posiedzeniu sądowym, a tym samym doprowadziło do wydania wadliwego…
Fragment uzasadnienia
… jako świadków M. B. (2) i R. B. w zakresie czynności wskazywania miejsca zdarzenia funkcjonariuszom Policji w sytuacji w której te zeznania się wykluczają; - art. 515 kpc w związku z art. 20 upn poprzez nieprzeprowadzenie dowodu z zeznań osób, które według relacji M. B. (2) i P. B. (1) miały być obecne w mieszkaniu podczas zdarzenia, a które mogłyby potwierdzić, że M. B. (2) nie opuszczał posesji w czasie zdarzenia w…
Wyświetlone orzeczenia: 4
PrawMi zestawi linię orzeczniczą do art. 515: co sądy przyjmują zgodnie, a w czym się różnią.
Podsumuj orzecznictwoArt. 515 KPC daje sądowi trzy odrębne uprawnienia dotyczące sposobu gromadzenia materiału dowodowego w postępowaniu nieprocesowym. Po pierwsze, sąd może przesłuchać świadków i biegłych bez odbierania od nich przyrzeczenia, czyli bez uroczystej formuły, którą co do zasady składa się przed zeznaniami lub opinią. Po drugie, sąd może przeprowadzić takie przesłuchanie w nieobecności uczestników postępowania, a więc bez ich udziału w tej konkretnej czynności. Po trzecie, sąd może zażądać od osób, które nie są uczestnikami, złożenia wyjaśnień na piśmie, co pozwala uzyskać informacje bez wzywania tych osób na posiedzenie. Przepis posługuje się słowem "może" oraz zwrotem "stosownie do okoliczności", co oznacza, że są to uprawnienia fakultatywne, a nie obowiązek sądu.
Przepis dotyczy postępowania nieprocesowego, a więc spraw prowadzonych w trybie wniosku, a nie pozwu, takich jak sprawy spadkowe, opiekuńcze czy dotyczące zarządu majątkiem. Sąd korzysta z tych rozwiązań wtedy, gdy przemawiają za tym okoliczności konkretnej sprawy: potrzeba szybkości, ochrona osoby przesłuchiwanej, uproszczenie czynności lub uzyskanie informacji o charakterze technicznym czy porządkowym. Skorzystanie z art. 515 KPC nie wymaga zgody uczestników, choć sąd powinien ważyć ich interes w udziale w czynności. Wyjaśnienia na piśmie mogą być żądane wyłącznie od osób spoza kręgu uczestników postępowania.
W sprawie o zezwolenie na dokonanie czynności przekraczającej zwykły zarząd majątkiem dziecka sąd chce ustalić stan techniczny nieruchomości oraz sytuację rodzinną. Sąd przesłuchuje świadka, sąsiada rodziny, bez odbierania przyrzeczenia, uznając, że okoliczności sprawy tego nie wymagają. Następnie zwraca się na piśmie do administratora budynku, który nie jest uczestnikiem postępowania, o złożenie wyjaśnień co do zaległości i planowanego remontu. Dzięki temu sąd uzyskuje potrzebne informacje bez organizowania dodatkowego posiedzenia i bez wzywania administratora do sądu.
Częstym błędem jest przekonanie, że zeznanie złożone bez przyrzeczenia ma mniejszą wartość dowodową lub że świadek może wtedy mówić nieprawdę bez konsekwencji - brak przyrzeczenia nie zwalnia z obowiązku mówienia prawdy. Drugim nieporozumieniem jest odczytywanie art. 515 KPC jako reguły: przesłuchanie bez przyrzeczenia i bez udziału uczestników jest wyjątkiem uzasadnionym okolicznościami, a nie standardem. Uczestnicy bywają też przekonani, że nieobecność przy przesłuchaniu pozbawia ich wpływu na postępowanie, tymczasem zachowują prawo do zapoznania się z aktami i zgłaszania dalszych wniosków dowodowych. Wreszcie pisemne wyjaśnienia osoby niebędącej uczestnikiem nie zastępują automatycznie zeznań świadka i sąd może mimo wszystko wezwać taką osobę do sądu. W indywidualnej sprawie warto skonsultować się z prawnikiem, który oceni, czy sposób przeprowadzenia dowodów odpowiada okolicznościom postępowania.
To wyjaśnienie ma charakter informacyjny i nie stanowi porady prawnej. W sprawach indywidualnych skonsultuj się z profesjonalnym prawnikiem.
Nie, brak przyrzeczenia nie przesądza o wartości dowodowej zeznań. Sąd ocenia je tak samo, według całokształtu materiału zgromadzonego w sprawie.
Art. 515 KPC pozwala sądowi przesłuchać świadka w nieobecności uczestników, jeśli przemawiają za tym okoliczności sprawy. Decyzja w tym zakresie należy do sądu.
Osoby, które nie są uczestnikami postępowania. Sąd może zażądać od nich pisemnych wyjaśnień zamiast wzywania ich na posiedzenie.
Przepis znajduje się w części dotyczącej postępowania nieprocesowego i dotyczy spraw rozpoznawanych w tym trybie, a nie zwykłego procesu.
Uczestnik może zgłaszać swoje stanowisko i wnioski, ale ostateczna decyzja należy do sądu. Warto omówić taką sytuację z prawnikiem prowadzącym sprawę.
Powiadomimy Cię, gdy pojawią się nowe orzeczenia lub nowelizacje.
Odpowiedź z powołaniem przepisów i sygnatur orzeczeń, każdą pozycję sprawdzisz w źródle.
Zapytaj o art. 515