Art. 511^1b.

Co stanowi przepis

Art. 511(1b) Kodeksu postępowania cywilnego zawiera normę wyłączającą. Stanowi on, że przepisu art. 125(1) § 1 KPC nie stosuje się do pism procesowych wnoszonych w postępowaniu wieczystoksięgowym oraz w postępowaniach rejestrowych. Sam art. 511(1b) KPC nie ustanawia więc żadnego nowego obowiązku ani uprawnienia strony - jego rola polega wyłącznie na tym, że wskazana w nim ogólna reguła dotycząca pism procesowych nie znajduje zastosowania w dwóch wyraźnie wymienionych rodzajach postępowań. Konstrukcja ta jest typowa dla przepisów o charakterze techniczno-porządkowym, które porządkują wzajemną relację przepisów ogólnych i przepisów szczególnych. W praktyce oznacza to, że w postępowaniu wieczystoksięgowym oraz w postępowaniach rejestrowych sposób wnoszenia pism ocenia się według regulacji właściwych dla tych postępowań, a nie według wyłączonej reguły ogólnej.

Kiedy przepis ma zastosowanie

Przepis znajduje zastosowanie wtedy, gdy pismo procesowe jest wnoszone w postępowaniu wieczystoksięgowym, czyli w sprawach dotyczących ksiąg wieczystych, albo w postępowaniu rejestrowym, a więc w sprawach związanych z prowadzeniem rejestrów sądowych. Zakres wyłączenia z art. 511(1b) KPC został określony przedmiotowo - decyduje rodzaj postępowania, w którym pismo jest składane, a nie to, kto pismo wnosi ani jakiego żądania dotyczy. Wyłączenie obejmuje pisma procesowe, a więc zarówno wnioski inicjujące postępowanie, jak i dalsze pisma składane w jego toku. Poza tymi dwoma kategoriami spraw reguła z art. 125(1) § 1 KPC działa na zasadach ogólnych. Ustalenie, czy dana sprawa należy do postępowania wieczystoksięgowego lub rejestrowego, jest zatem pierwszym krokiem przy ocenie skutków tego przepisu.

Przykład

Osoba, która nabyła mieszkanie, chce złożyć w sądzie wniosek dotyczący wpisu w księdze wieczystej. Zastanawia się, czy przy przygotowaniu i wniesieniu pisma powinna kierować się ogólną regułą z art. 125(1) § 1 KPC. Z uwagi na treść art. 511(1b) KPC reguła ta nie ma tu zastosowania, ponieważ sprawa toczy się w postępowaniu wieczystoksięgowym. Wnioskodawca powinien więc sprawdzić, jakie wymagania co do formy i sposobu wniesienia pisma przewidują przepisy dotyczące tego właśnie postępowania, a nie opierać się na wyłączonej regule ogólnej.

Częste nieporozumienia

Najczęstszym błędem jest odczytywanie art. 511(1b) KPC jako przepisu zwalniającego z jakichkolwiek wymogów formalnych. Tak nie jest - wyłączona zostaje wyłącznie jedna, wskazana w nim regulacja, a pozostałe wymagania dotyczące pism procesowych oraz przepisy szczególne właściwe dla postępowania wieczystoksięgowego i rejestrowego pozostają w mocy. Drugie nieporozumienie polega na rozszerzaniu wyłączenia na inne postępowania nieprocesowe, choć art. 511(1b) KPC wymienia tylko dwie kategorie spraw i nie podlega wykładni rozszerzającej. Zdarza się także mylenie postępowania rejestrowego z każdym postępowaniem, w którym pojawia się jakikolwiek rejestr, co prowadzi do błędnych wniosków co do zakresu wyłączenia. W indywidualnej sprawie, zwłaszcza gdy w grę wchodzą terminy i skutki braków formalnych pisma, warto skonsultować się z prawnikiem.