Art. 511^1a.

Co stanowi przepis

Art. 511(1a) KPC przenosi na grunt postępowania nieprocesowego mechanizm doręczenia pisma za pośrednictwem komornika, uregulowany w art. 139(1) KPC. Zgodnie z jego treścią przepis o doręczeniu komorniczym stosuje się wtedy, gdy uczestnik postępowania nie odebrał przesyłki, a przewodniczący uzna takie doręczenie za konieczne. Kluczowe jest sformułowanie "uzna za konieczne" - ustawodawca nie nakazuje automatycznego kierowania każdego nieodebranego pisma do komornika, lecz pozostawia tę decyzję ocenie przewodniczącego. Norma ma więc charakter uzupełniający i celowościowy: służy temu, aby uczestnik faktycznie dowiedział się o toczącym się postępowaniu, gdy zwykłe doręczenie pocztowe okazało się nieskuteczne. Przepis dotyczy wyłącznie postępowania nieprocesowego, w którym stronami są uczestnicy, a nie powód i pozwany.

Kiedy ma zastosowanie

Zastosowanie art. 511(1a) KPC wymaga spełnienia dwóch przesłanek. Po pierwsze, musi dojść do sytuacji, w której przesyłka sądowa kierowana do uczestnika nie została przez niego odebrana, mimo prawidłowego awizowania. Po drugie, przewodniczący musi ocenić, że doręczenie komornicze jest w danej sprawie konieczne, na przykład ze względu na wagę pisma, charakter sprawy lub wątpliwości co do aktualności adresu uczestnika. Przepis znajduje zastosowanie w typowych sprawach nieprocesowych, takich jak sprawy spadkowe, o zniesienie współwłasności, o stwierdzenie zasiedzenia czy sprawy z zakresu prawa rodzinnego rozpoznawane w tym trybie. Sam tryb doręczenia, wynagrodzenie komornika i skutki bezskutecznego doręczenia reguluje art. 139(1) KPC, do którego przepis odsyła.

Przykład

Sąd prowadzi sprawę o stwierdzenie nabycia spadku, w której jednym z uczestników jest daleki krewny zmarłego. Wysłane do niego zawiadomienie o terminie posiedzenia wraca do sądu jako nieodebrane po dwukrotnym awizowaniu. Przewodniczący, uznając, że udział tego uczestnika jest istotny dla rozstrzygnięcia, a jego adres może być nieaktualny, decyduje o doręczeniu pisma za pośrednictwem komornika na podstawie art. 511(1a) KPC w związku z art. 139(1) KPC. Wnioskodawca otrzymuje wówczas odpis pisma z zobowiązaniem do złożenia go komornikowi celem doręczenia albo do wykazania aktualnego adresu uczestnika.

Częste nieporozumienia

Najczęstszy błąd to przekonanie, że doręczenie komornicze następuje zawsze, gdy uczestnik nie odbierze przesyłki. Tak nie jest - decyduje ocena przewodniczącego co do konieczności takiego doręczenia. Drugim nieporozumieniem jest utożsamianie tej instytucji z czynnościami egzekucyjnymi; komornik działa tu wyłącznie jako organ doręczający, a nie egzekwujący jakiekolwiek świadczenie. Bywa też mylnie przyjmowane, że koszty doręczenia obciążają uczestnika, który nie odebrał pisma, podczas gdy w praktyce zaliczkuje je co do zasady inicjator postępowania. W sprawie indywidualnej warto skonsultować się z prawnikiem, który oceni okoliczności konkretnego doręczenia.