Ustawa z dnia 17 listopada 1964 r. - Kodeks postępowania cywilnego.
Aktualizacja: 13 lipca 2026
Sąd wszczyna postępowanie nieprocesowe na wniosek; w wypadkach wskazanych w ustawie sąd może wszcząć postępowanie także z urzędu.
Odpowiedź z cytowanymi przepisami i sygnaturami orzeczeń, bez zakładania konta.
Częste pytania:
Wyroki i postanowienia, w których sąd powołał ten przepis.
Fragment uzasadnienia
… jest każdy, czyich praw dotyczy wynik postępowania, może on wziąć udział w każdym stanie sprawy aż do zakończenia postępowania w drugiej instancji. Zatem na podstawie art. 506 k.p.c. w związku art. 510 § 1 k.p.c. wnioskodawczyni jako właściciel gruntu wchodzącego do masy spadkowej po G. R. miała interes prawny, aby wystąpić z powyższym wnioskiem. Zgodnie z treścią art. 926 § 1i § 2.k.c. powołanie do spadku po osobie zmarłej…
Fragment uzasadnienia
… urzędu, podnosząc, że w postępowaniu nieprocesowym sąd wszczyna postępowanie na wniosek, a tylko w wypadkach określonych w ustawie może wszcząć postępowanie także z urzędu ( art. 506 k.p.c. ). Zasada ta obowiązuje również w postępowaniu wieczystoksięgowym, czego potwierdzeniem jest art. 626 8 § 1 k.p.c. Z urzędu zamieszczane są w księdze wieczystej wzmianki, zgodnie z art. 626 7 § 2 zdanie pierwsze k.p.c. Zdaniem sądu do…
Fragment uzasadnienia
… 276 ksh (2021, wyd. 1, L. ), wskazuje wręcz, że określenie wynagrodzenia z góry byłoby niedopuszczalne z uwagi na wnioskowy charakter postępowania nieprocesowego wynikający z art. 506 kpc . Nie można jednak zapominać, że orzeczenie o wynagrodzeniu likwidatora stanowi obowiązek sądu, gdyż z normy art. 276 § 5 kpc wynika kategoryczny nakaz jego określenia. Likwidator nie pełni funkcji nieodpłatnie. Z tych też względów nie…
Fragment uzasadnienia
… zarzucając naruszenie prawa materialnego przez jego niewłaściwe zastosowanie oraz uchybienie przepisom postępowania, które miało istotny wpływ na wynik sprawy, a to: a/ art. 506 k.p.c. w zw. z art. 609 i 610 k.p.c. i art. 680 § 2 k.p.c. poprzez dokonanie działu spadku i ustalenie, że w skład spadku po M. W. poza innymi wymienionymi w sentencji nieruchomościami, wchodzi również udział ½ nieruchomości należącej do nie…
Wyświetlone orzeczenia: 4
PrawMi zestawi linię orzeczniczą do art. 506: co sądy przyjmują zgodnie, a w czym się różnią.
Podsumuj orzecznictwoArt. 506 Kodeksu postępowania cywilnego precyzuje podstawową zasadę dotyczącą wszczęcia postępowania nieprocesowego. Zgodnie z tym przepisem, sąd rozpoczyna omawiane postępowanie na podstawie wniosku strony zainteresowanej. Oznacza to, że podmiot, który chce skorzystać z tej formy postępowania, musi w pierwszej kolejności zwrócić się do sądu z odpowiednim żądaniem. Ponadto przepis wskazuje, że istnieją sytuacje przewidziane w innych aktach prawnych, w których sąd może rozpocząć postępowanie nieprocesowe z urzędu, czyli samodzielnie, bez potrzeby składania wniosku przez stronę. Ta podwójna możliwość rozpoczynania postępowania zapewnia elastyczność i dostosowanie trybu do potrzeb i charakteru sprawy.
Przepis jest stosowany w sytuacjach, gdy interes prawny konkretnego podmiotu wymaga rozstrzygnięcia w trybie nieprocesowym, co oznacza, że postępowanie prowadzone jest bez sporu między stronami, najczęściej w celu załatwienia kwestii faktycznych lub prawnych wynikających z ustawy. Przepis jest więc podstawą inicjowania tego rodzaju postępowania, a stosowanie jego jest ściśle związane z regulacjami określającymi, kiedy postępowanie nieprocesowe jest dopuszczalne. Dodatkowo ważne jest podkreślenie, iż możliwość wszczęcia postępowania z urzędu ma zastosowanie wyłącznie w przypadkach wyraźnie przewidzianych przez prawo, co ogranicza ingerencję sądu do sytuacji przewidzianych ustawą.
Przykładowo, codzienna sytuacja zastosowania art. 506 KPC może dotyczyć postępowania o ubezwłasnowolnienie osoby. Taki wniosek składa osoba, której zależy na ochronie prawnej interesu osoby, której dotyczy postępowanie. Po złożeniu wniosku sąd wszczyna postępowanie nieprocesowe, aby wyjaśnić okoliczności i podjąć decyzję. Natomiast w niektórych innych sprawach, np. w przypadku ustanowienia kurateli, sąd może wszcząć postępowanie z urzędu, jeśli ujawnią się ku temu okoliczności wskazane w odpowiednich przepisach. Taka różnorodność form inicjacji pozwala na efektywniejsze i szybkie reagowanie przez sąd na potrzeby ochrony interesów prawnych osób.
Często zdarzają się nieporozumienia dotyczące zakresu stosowania art. 506 KPC. Jednym z nich jest błędne przekonanie, że sąd zawsze musi działać z urzędu w określonych sprawach, podczas gdy tak jest tylko w ściśle określonych ustawą przypadkach. Innym częstym błędem jest mylenie postępowania nieprocesowego z procesowym, co skutkuje niewłaściwym przygotowaniem sprawy lub złożeniem nieodpowiednich wniosków. Ponadto strony czasem nie zdają sobie sprawy, że postępowanie nieprocesowe wymaga formalnego wniosku i nie rozpocznie się automatycznie. Artykuł 506 KPC wskazuje wyraźnie na te zasady, podkreślając rolę inicjatywy wnioskodawcy oraz ograniczone przypadki wszczęcia z urzędu. W każdej indywidualnej sprawie, zwłaszcza jeśli zachodzi wątpliwość co do zasadności lub trybu prowadzenia postępowania nieprocesowego, wskazana jest konsultacja z prawnikiem, który pomoże właściwie interpretować i stosować przepisy.
To wyjaśnienie ma charakter informacyjny i nie stanowi porady prawnej. W sprawach indywidualnych skonsultuj się z profesjonalnym prawnikiem.
Sąd może wszcząć postępowanie nieprocesowe z urzędu wyłącznie w przypadkach przewidzianych w ustawie.
Zasadniczo tak, ale prawo przewiduje wyjątki, gdy sąd wszczyna postępowanie z urzędu.
Oznacza, że postępowanie odbywa się bez sporu między stronami, w celu załatwienia określonych kwestii prawnych lub faktycznych.
Brak wniosku zazwyczaj oznacza, że postępowanie nie zostanie wszczęte, chyba że prawo przewiduje rozpoczęcie z urzędu.
Tak, wszystkie postępowania nieprocesowe rozpoczynają się na wniosek, o ile ustawa nie stanowi inaczej.
Powiadomimy Cię, gdy pojawią się nowe orzeczenia lub nowelizacje.
Odpowiedź z powołaniem przepisów i sygnatur orzeczeń, każdą pozycję sprawdzisz w źródle.
Zapytaj o art. 506