Art. 505¹⁸.

Co stanowi przepis

Art. 505(18) KPC reguluje sytuację, w której europejski nakaz zapłaty - zgodnie z rozporządzeniem nr 1896/2006 - może objąć jedynie część dochodzonego roszczenia. Jeżeli powód wyraża zgodę na wydanie nakazu tylko co do tej części, przepis nakazuje sądowi przekazanie sprawy w pozostałym zakresie do sądu według właściwości ogólnej. Oznacza to rozdzielenie losów jednego pierwotnie zgłoszonego żądania: część rozstrzygana jest w europejskim postępowaniu nakazowym, a reszta trafia do zwykłego trybu procesowego. Zdanie drugie § 1 dodaje, że w przypadkach wskazanych w ustawie sąd rozpoznaje przekazaną sprawę według przepisów o postępowaniach odrębnych, z wyłączeniem przepisów o postępowaniu nakazowym i upominawczym. Paragraf 2 tego artykułu został uchylony, więc obecnie norma sprowadza się do reguły przekazania i trybu dalszego rozpoznania.

Kiedy przepis ma zastosowanie

Przepis stosuje się wyłącznie w sprawach transgranicznych prowadzonych na podstawie rozporządzenia nr 1896/2006, a więc tam, gdzie wierzyciel wybrał europejski nakaz zapłaty zamiast krajowego postępowania. Warunkiem jego zastosowania jest ustalenie przez sąd, że przesłanki wydania nakazu są spełnione tylko co do części roszczenia, na przykład dlatego, że pozostała część nie mieści się w zakresie przedmiotowym rozporządzenia albo nie została dostatecznie wykazana w formularzu. Drugą przesłanką jest zgoda powoda na ograniczenie nakazu do części żądania - bez tej zgody mechanizm z art. 505(18) KPC nie uruchamia się. Dopiero po spełnieniu obu warunków sąd wydaje postanowienie o przekazaniu sprawy w pozostałym zakresie. Wyłączenie przepisów o postępowaniu nakazowym i upominawczym ma zapobiec ponownemu rozpoznawaniu tego samego żądania w trybie uproszczonego nakazu.

Przykład

Przedsiębiorca z Polski dochodzi od kontrahenta z innego państwa członkowskiego zapłaty 60 000 zł, na co składa się należność główna z faktur oraz odszkodowanie z tytułu nienależytego wykonania umowy. Sąd stwierdza, że przesłanki europejskiego nakazu zapłaty są spełnione tylko co do należności z faktur, a powód godzi się na wydanie nakazu w tym zakresie. Wówczas sąd wydaje europejski nakaz zapłaty co do części roszczenia, a sprawę o odszkodowanie przekazuje do sądu według właściwości ogólnej pozwanego. Dalsze postępowanie o tę część toczy się na zasadach ogólnych albo w postępowaniu odrębnym przewidzianym ustawą, lecz bez trybu nakazowego i upominawczego.

Częste nieporozumienia

Pierwszym błędem jest przekonanie, że częściowy nakaz oznacza oddalenie żądania w pozostałym zakresie - w rzeczywistości ta część nie jest merytorycznie rozstrzygana, lecz przekazywana innemu sądowi. Drugim jest założenie, że sąd może ograniczyć nakaz samodzielnie, bez stanowiska powoda; art. 505(18) KPC wyraźnie wymaga jego zgody. Trzecim nieporozumieniem bywa oczekiwanie, że przekazana część zostanie rozpoznana w krajowym postępowaniu upominawczym, co przepis wprost wyłącza. Zdarza się też mylenie właściwości ogólnej z sądem, który wydał nakaz - to nie musi być ten sam sąd. W indywidualnej sprawie warto skonsultować się z prawnikiem, ponieważ ocena zakresu roszczenia i skutków zgody powoda wymaga analizy konkretnych okoliczności.