Art. 505¹².

Co dokładnie stanowi przepis

Art. 505[12] KPC reguluje sposób rozpoznania apelacji w postępowaniu uproszczonym, czyli w sprawach drobnych, prowadzonych według uproszczonych reguł. Zgodnie z § 1, jeżeli sąd drugiej instancji stwierdzi naruszenie prawa materialnego, a zgromadzone w sprawie dowody nie pozwalają na samodzielną zmianę wyroku, sąd uchyla zaskarżony wyrok i przekazuje sprawę do ponownego rozpoznania. Paragraf 1[1] wprowadza istotny wyjątek: w sprawach, w których wartość przedmiotu sporu nie przekracza czterech tysięcy złotych, § 1 nie ma zastosowania, a uchylenie wyroku jest dopuszczalne wyłącznie w przypadkach wskazanych w art. 386 § 2 i 3 KPC. Paragraf 2 pozwala sądowi odwoławczemu przekazać sprawę do rozpoznania z wyłączeniem przepisów o postępowaniu uproszczonym, nawet jeżeli sprawa co do zasady podlega temu trybowi na podstawie art. 505[1] KPC. Wreszcie § 3 stanowi, że apelacja podlega oddaleniu również wtedy, gdy mimo naruszenia prawa materialnego lub przepisów postępowania albo mimo błędnego uzasadnienia zaskarżony wyrok odpowiada prawu.

Kiedy przepis ma zastosowanie

Przepis stosuje się na etapie rozpoznawania apelacji od wyroku wydanego w postępowaniu uproszczonym. Warunkiem sięgnięcia po § 1 jest łączne wystąpienie dwóch przesłanek: stwierdzenia naruszenia prawa materialnego oraz braku wystarczającego materiału dowodowego, aby sąd odwoławczy mógł sam orzec odmiennie co do istoty. Jeżeli wartość przedmiotu sporu jest niższa lub równa czterem tysiącom złotych, sąd drugiej instancji nie może uchylić wyroku na tej podstawie i musi rozstrzygnąć sprawę merytorycznie, chyba że zachodzi nieważność postępowania albo nierozpoznanie istoty sprawy w rozumieniu art. 386 § 2 i 3 KPC. Paragraf 2 znajduje zastosowanie wtedy, gdy sprawa okazuje się na tyle zawiła, że dalsze prowadzenie jej w trybie uproszczonym byłoby niecelowe.

Przykład

Konsument wnosi pozew o zapłatę dwunastu tysięcy złotych z tytułu nienależytego wykonania umowy o remont łazienki, a sprawa toczy się w postępowaniu uproszczonym. Sąd pierwszej instancji oddala powództwo, przyjmując błędną wykładnię przepisów o rękojmi, i z tego powodu w ogóle nie prowadzi postępowania dowodowego co do zakresu wad. Sąd drugiej instancji dostrzega naruszenie prawa materialnego, ale akta nie zawierają dowodów pozwalających ustalić rozmiar szkody. W takiej sytuacji, na podstawie art. 505[12] § 1 KPC, uchyla wyrok i przekazuje sprawę do ponownego rozpoznania, a jeśli uzna sprawę za skomplikowaną, może wyłączyć stosowanie przepisów o postępowaniu uproszczonym.

Częste nieporozumienia

Strony bywają przekonane, że każde uchybienie sądu pierwszej instancji prowadzi do uchylenia wyroku. Tymczasem § 3 wyraźnie nakazuje oddalenie apelacji, gdy orzeczenie mimo błędów, w tym błędnego uzasadnienia, ostatecznie odpowiada prawu. Drugim nieporozumieniem jest pomijanie progu czterech tysięcy złotych z § 1[1], który znacząco ogranicza możliwość kasatoryjnego rozstrzygnięcia w najdrobniejszych sprawach. Mylnie zakłada się też, że przekazanie sprawy oznacza wygraną apelującego, podczas gdy jest to jedynie ponowne rozpoznanie sprawy, którego wynik pozostaje otwarty. W sprawie indywidualnej warto skonsultować się z prawnikiem.