Art. 492¹.

Co dokładnie stanowi przepis

Art. 492[1] Kodeksu postępowania cywilnego ma obecnie status jednostki uchylonej. Oznacza to, że w tekście ustawy z dnia 17 listopada 1964 r. - Kodeks postępowania cywilnego pod tym oznaczeniem nie znajduje się już żadna norma prawna, a w miejscu treści widnieje wyłącznie adnotacja "(uchylony)". Ustawodawca zdecydował się usunąć wcześniejszą regulację z systemu prawnego, zachowując jednak samą numerację jednostki redakcyjnej. Taka technika legislacyjna jest w polskim prawie standardem: nie przenumerowuje się kolejnych artykułów kodeksu, ponieważ powodowałoby to chaos w odesłaniach zawartych w innych ustawach, w orzecznictwie i w piśmiennictwie. Z punktu widzenia stosowania prawa art. 492[1] KPC nie tworzy dziś ani uprawnień, ani obowiązków dla stron postępowania czy dla sądu.

Kiedy przepis ma zastosowanie

W aktualnym stanie prawnym art. 492[1] KPC nie znajduje zastosowania do żadnej sprawy i nie może stanowić samodzielnej podstawy jakiegokolwiek wniosku, zarzutu ani rozstrzygnięcia. Znaczenie tej jednostki jest przede wszystkim historyczne i porządkowe. Może ona jednak pojawiać się w starszych pismach procesowych, komentarzach, wzorach dokumentów lub publikacjach powstałych przed uchyleniem, dlatego warto wiedzieć, że powoływanie się dziś na ten przepis jest bezprzedmiotowe. Przy ocenie zdarzeń z przeszłości znaczenie mają przepisy przejściowe zawarte w ustawie nowelizującej, które wskazują, według jakich reguł prowadzi się sprawy wszczęte przed zmianą stanu prawnego. Ustalenie właściwej podstawy prawnej wymaga zatem sięgnięcia do obowiązującej wersji Kodeksu postępowania cywilnego, a nie do jednostki oznaczonej jako uchylona.

Przykład

Osoba prowadząca drobną działalność gospodarczą przygotowuje pozew i korzysta ze wzoru pobranego z internetu, w którym jako podstawę procesową wskazano art. 492[1] KPC. Po sprawdzeniu aktualnego tekstu ustawy okazuje się, że przy tym artykule widnieje wyłącznie adnotacja "(uchylony)", a więc powołanie go w piśmie jest błędem. Autor pozwu powinien odnaleźć obecnie obowiązujący przepis regulujący interesującą go kwestię procesową i to jego numer wskazać w piśmie. Warto pamiętać, że sąd ocenia żądanie na podstawie przytoczonych okoliczności faktycznych, jednak błędne odesłanie do nieistniejącej normy utrudnia lekturę pisma i może wywołać niepotrzebne wątpliwości.

Częste nieporozumienia

Pierwszym błędem jest przekonanie, że skoro numer artykułu nadal figuruje w kodeksie, to przepis "jakoś" obowiązuje - tak nie jest, uchylenie oznacza całkowite usunięcie normy. Drugim jest korzystanie z nieaktualnych wydruków lub starych wydań kodeksu, w których widnieje jeszcze dawna treść. Trzecim nieporozumieniem bywa założenie, że uchylenie przepisu automatycznie unieważnia czynności dokonane wcześniej na jego podstawie; skutki takich czynności ocenia się według reguł intertemporalnych. Czwartym błędem jest mylenie uchylenia z utratą mocy przepisu na skutek orzeczenia Trybunału Konstytucyjnego - to odrębne zdarzenia prawne o innych konsekwencjach. Zawsze należy korzystać z aktualnego, ujednoliconego tekstu ustawy. W sprawie indywidualnej warto skonsultować się z prawnikiem, który wskaże aktualnie obowiązującą podstawę prawną.