Art. 479^55a.

Co dokładnie stanowi przepis

Art. 479(55a) Kodeksu postępowania cywilnego zawiera jedną, krótką normę ustrojowo-procesową: sąd rozpoznaje apelację w składzie jednego sędziego. Przepis nie reguluje ani przesłanek wniesienia apelacji, ani zakresu jej rozpoznania, ani kosztów - odnosi się wyłącznie do tego, ilu sędziów orzeka w drugiej instancji w sprawach objętych postępowaniem odrębnym, w którym przepis ten został zamieszczony. Jest to odstępstwo od ogólnej reguły, zgodnie z którą sąd drugiej instancji orzeka co do zasady w składzie kolegialnym trzech sędziów. Norma ma charakter bezwzględnie obowiązujący, co oznacza, że ani strony, ani sąd nie mogą jej zmodyfikować własną decyzją czy porozumieniem. Ustawodawca posłużył się formułą kategoryczną ("rozpoznaje"), a nie fakultatywną, więc skład jednoosobowy jest tu regułą, a nie możliwością zależną od oceny stopnia zawiłości sprawy.

Kiedy przepis ma zastosowanie

Przepis stosuje się wtedy, gdy sprawa należy do kategorii spraw rozpoznawanych w postępowaniu odrębnym, w ramach którego art. 479(55a) KPC został umieszczony, i gdy od orzeczenia sądu pierwszej instancji została skutecznie wniesiona apelacja. Znaczenie ma zatem po pierwsze rodzaj sprawy, a po drugie etap postępowania - chodzi wyłącznie o postępowanie apelacyjne, a nie o postępowanie przed sądem pierwszej instancji czy o rozpoznawanie zażaleń. Przepis stosuje się niezależnie od wartości przedmiotu zaskarżenia oraz od tego, czy sprawa jest faktycznie lub prawnie skomplikowana. Nie ma tu również znaczenia, czy apelację wniosła jedna strona, czy obie, ani czy sąd rozpoznaje ją na rozprawie, czy na posiedzeniu niejawnym - skład pozostaje jednoosobowy.

Przykład

Przedsiębiorca przegrywa w pierwszej instancji sprawę należącą do kategorii objętej tym postępowaniem odrębnym i w terminie wnosi apelację, licząc na odmienną ocenę materiału dowodowego. Otrzymuje następnie zawiadomienie o terminie rozprawy apelacyjnej i po przybyciu do sądu stwierdza, że za stołem sędziowskim zasiada tylko jedna osoba. Nie jest to uchybienie ani pomyłka sekretariatu - taki właśnie skład wynika wprost z art. 479(55a) KPC. Wyrok wydany przez jednego sędziego ma dokładnie taką samą moc jak orzeczenie składu trzyosobowego i podlega tym samym zasadom zaskarżenia skargą kasacyjną, jeżeli jest ona w danej sprawie dopuszczalna.

Częste nieporozumienia

Najczęstszym błędem jest przekonanie, że skład jednoosobowy w drugiej instancji świadczy o mniejszej wadze sprawy albo stanowi podstawę zarzutu nieważności postępowania. Jest odwrotnie - to właśnie orzekanie w składzie sprzecznym z art. 479(55a) KPC mogłoby rodzić wątpliwości co do prawidłowości obsadzenia sądu. Drugim nieporozumieniem jest przypisywanie temu przepisowi treści, której nie zawiera: nie skraca on terminu na wniesienie apelacji, nie ogranicza zakresu zarzutów ani nie wyłącza możliwości przeprowadzenia dowodów w postępowaniu apelacyjnym. Trzecim błędem jest rozciąganie tej zasady na wszystkie sprawy cywilne, podczas gdy dotyczy ona tylko spraw objętych danym postępowaniem odrębnym. W konkretnej sprawie warto skonsultować się z prawnikiem, który oceni, jakie przepisy proceduralne mają w niej zastosowanie.