Art. 479^34a.

Co stanowi przepis

Art. 479(34a) Kodeksu postępowania cywilnego zawiera jedną, bardzo zwięzłą normę: sąd rozpoznaje apelację w składzie jednego sędziego. Przepis reguluje więc wyłącznie kwestię składu orzekającego sądu drugiej instancji, nie zmieniając niczego w zakresie przesłanek zaskarżenia, terminów ani wymogów formalnych apelacji. Oznacza to odstępstwo od klasycznego wyobrażenia, zgodnie z którym postępowanie odwoławcze w sprawach cywilnych toczy się przed sądem kolegialnym. Ustawodawca przesądził, że w postępowaniu, do którego przepis ten należy, sprawę odwoławczą prowadzi i rozstrzyga jednoosobowo jeden sędzia zawodowy. Skład jednoosobowy obejmuje całość czynności związanych z rozpoznaniem apelacji, a więc również prowadzenie rozprawy apelacyjnej i wydanie wyroku lub postanowienia kończącego postępowanie.

Kiedy przepis ma zastosowanie

Przepis stosuje się w postępowaniu odrębnym, w którym został umieszczony, czyli w ramach regulacji oznaczonych numeracją art. 479 z indeksami, i tylko wtedy, gdy w sprawie została skutecznie wniesiona apelacja. Warunkiem jego zastosowania jest zatem uprzednie wydanie orzeczenia przez sąd pierwszej instancji oraz zaskarżenie go przez uprawniony podmiot. Norma działa automatycznie: strony nie muszą składać żadnego wniosku o rozpoznanie sprawy jednoosobowo, ani też nie mogą przez samą swoją wolę doprowadzić do rozpoznania apelacji w składzie trzyosobowym. Przepis dotyczy wyłącznie etapu apelacyjnego, a nie postępowania przed sądem pierwszej instancji ani rozpoznawania zażaleń, dla których skład sądu wynika z odrębnych regulacji Kodeksu.

Przykład

Przedsiębiorca przegrywa sprawę w pierwszej instancji i w terminie wnosi apelację, licząc na to, że jego argumentację oceni trzech sędziów. Po przekazaniu akt sądowi odwoławczemu otrzymuje zawiadomienie o rozprawie apelacyjnej, z którego wynika, że sprawę będzie rozpoznawał jeden sędzia. Zgodnie z art. 479(34a) KPC taki skład jest prawidłowy i nie stanowi żadnej nieprawidłowości procesowej, której można by skutecznie zarzucić naruszenie przepisów o składzie sądu. Sędzia jednoosobowo przeprowadzi rozprawę, wysłucha stanowisk stron i wyda wyrok kończący postępowanie w drugiej instancji.

Częste nieporozumienia

Najczęstszym błędem jest przekonanie, że orzeczenie wydane przez jednego sędziego ma mniejszą wagę prawną niż wyrok składu kolegialnego - tak nie jest, moc prawna rozstrzygnięcia jest identyczna. Drugim nieporozumieniem bywa próba żądania rozpoznania sprawy w składzie trzech sędziów z powołaniem na jej rzekomą zawiłość; art. 479(34a) KPC nie przewiduje takiego mechanizmu w swojej treści. Mylące bywa też traktowanie tego przepisu jako regulującego cały przebieg postępowania apelacyjnego, podczas gdy dotyczy on wyłącznie składu sądu. Wreszcie strony niekiedy zakładają, że skład jednoosobowy skraca terminy procesowe - przepis nie odnosi się do terminów w żaden sposób. W indywidualnej sprawie, zwłaszcza przy ocenie zarzutów apelacyjnych i skutków składu sądu, warto skonsultować się z prawnikiem.