Art. 479⁹³.

Co stanowi przepis

Art. 479(93) KPC daje sądowi rozpoznającemu sprawę o naruszenie szczególne uprawnienie do samodzielnego określenia wysokości zasądzanej kwoty. Jeżeli sąd uzna, że ścisłe udowodnienie wysokości żądania jest niemożliwe, nader utrudnione lub oczywiście niecelowe, może w wyroku zasądzić odpowiednią sumę według swojej oceny. Ocena ta nie jest jednak dowolna: przepis wyraźnie wymaga, aby była oparta na rozważeniu wszystkich okoliczności sprawy. Konstrukcja ta łagodzi rygor dowodowy dotyczący wysokości roszczenia, nie zwalnia natomiast powoda z wykazania samej zasady odpowiedzialności, czyli tego, że do naruszenia doszło i że pozwany za nie odpowiada. Przepis dotyczy zatem wyłącznie sfery wyliczenia kwoty, a nie podstaw żądania.

Kiedy przepis ma zastosowanie

Przepis znajduje zastosowanie w sprawach o naruszenie rozpoznawanych w postępowaniu odrębnym w sprawach własności intelektualnej, do którego należy art. 479(93) KPC. Warunkiem sięgnięcia po tę instytucję jest stwierdzenie przez sąd jednej z trzech sytuacji: ścisłe udowodnienie wysokości żądania jest niemożliwe, nader utrudnione albo oczywiście niecelowe. Pierwsza sytuacja występuje wtedy, gdy brak jest jakichkolwiek miarodajnych danych pozwalających policzyć uszczerbek. Druga obejmuje przypadki, w których wyliczenie wymagałoby nieproporcjonalnie skomplikowanego i kosztownego postępowania dowodowego. Trzecia dotyczy sytuacji, gdy nakład na precyzyjne wyliczenie byłby rażąco niewspółmierny do wartości sporu. Sąd stosuje przepis z urzędu, w ramach oceny zebranego materiału, a jego decyzja przybiera postać rozstrzygnięcia zawartego w wyroku.

Przykład

Przedsiębiorca wykazał, że konkurent przez kilka miesięcy sprzedawał towar oznaczony jego znakiem towarowym. Sprzedaż odbywała się jednak głównie w handlu obwoźnym, bez rzetelnej dokumentacji, a zabezpieczone dane obejmują tylko część transakcji, więc dokładne ustalenie liczby sprzedanych sztuk i uzyskanych korzyści nie jest realne. Sąd uznaje, że ścisłe udowodnienie wysokości żądania jest nader utrudnione, i na podstawie art. 479(93) KPC zasądza odpowiednią sumę, biorąc pod uwagę czas naruszenia, skalę działalności pozwanego, ceny towaru oraz pozostałe okoliczności ujawnione w sprawie. W uzasadnieniu wyroku sąd wyjaśnia, jakie elementy wpłynęły na przyjętą kwotę.

Częste nieporozumienia

Najczęstszym błędem jest przekonanie, że art. 479(93) KPC zwalnia powoda z obowiązku przedstawiania dowodów. Tak nie jest: powód nadal musi udowodnić naruszenie oraz przedstawić dostępne dane pozwalające sądowi oszacować kwotę, a bierność procesowa nie uzasadnia sięgnięcia po ten przepis. Drugim nieporozumieniem jest traktowanie kwoty zasądzonej na tej podstawie jako sumy ustalanej dowolnie lub "na oko" - ocena sądu musi opierać się na całokształcie okoliczności sprawy i podlega kontroli instancyjnej. Trzecim błędem jest zakładanie, że przepis pozwala obejść brak podstawy odpowiedzialności albo rozszerzyć żądanie ponad to, czego domagał się powód. W sprawie indywidualnej warto skonsultować się z prawnikiem, ponieważ ocena, czy w danym stanie faktycznym można powołać się na ten przepis, zależy od szczegółów sprawy.