Art. 479⁴⁵.

Co dokładnie stanowi przepis

Art. 479(45) Kodeksu postępowania cywilnego ma obecnie status jednostki uchylonej, co ustawodawca zaznaczył w tekście aktu adnotacją "(uchylony)". Oznacza to, że w miejscu oznaczonym tym numerem nie znajduje się żadna obowiązująca norma prawna: nie da się z niego odczytać ani uprawnienia, ani obowiązku, ani reguły postępowania przed sądem. Numer artykułu został jednak zachowany w strukturze Kodeksu, ponieważ usunięcie numeracji spowodowałoby przesunięcie kolejnych jednostek i zaburzyłoby spójność wszystkich odesłań w systemie prawa. Taka technika legislacyjna jest w polskim prawie standardem - uchylony przepis pozostaje widoczny jako "puste miejsce", które dokumentuje historię zmian ustawy. W praktyce art. 479(45) KPC pełni więc wyłącznie funkcję porządkową i informacyjną.

Kiedy przepis ma zastosowanie

Uchylony art. 479(45) KPC nie znajduje zastosowania do spraw wszczynanych i prowadzonych obecnie - sąd nie może oprzeć na nim żadnego rozstrzygnięcia, a strona nie może z niego wywodzić swoich żądań. Znaczenie takiej jednostki sprowadza się przede wszystkim do sytuacji, w których badamy stan prawny obowiązujący w przeszłości, na przykład analizując czynności dokonane przed wejściem w życie nowelizacji. O tym, czy do konkretnego postępowania stosuje się dawne czy nowe brzmienie przepisów, decydują przepisy przejściowe zamieszczone w ustawie nowelizującej, a nie sama treść Kodeksu. Dlatego przy sprawach wieloletnich, toczących się jeszcze według wcześniejszych reguł, trzeba ustalić datę wszczęcia postępowania oraz dokładne brzmienie przepisów międzyczasowych. Poza tym uchylona jednostka bywa przywoływana w piśmiennictwie i uzasadnieniach jako punkt odniesienia dla wyjaśnienia kierunku zmian procedury cywilnej.

Przykład zastosowania

Przedsiębiorca przygotowuje pozew i w starszym poradniku znajduje odwołanie do art. 479(45) KPC. Po sprawdzeniu aktualnego tekstu Kodeksu w wiarygodnym źródle okazuje się, że przy tym numerze widnieje wyłącznie adnotacja "(uchylony)", a więc powołanie się na niego w piśmie procesowym byłoby błędem i nie wywołałoby żadnego skutku. Przedsiębiorca musi zatem ustalić, który obowiązujący przepis reguluje interesującą go kwestię, i to jego numer wskazać w uzasadnieniu pozwu. Gdyby jednak spór dotyczył czynności dokonanej wiele lat wcześniej, warto dodatkowo sprawdzić przepisy przejściowe ustawy, która uchyliła dawną regulację.

Częste nieporozumienia

Najczęstszym błędem jest przekonanie, że skoro numer artykułu widnieje w Kodeksie, to przepis nadal obowiązuje - tymczasem adnotacja "(uchylony)" oznacza brak treści normatywnej. Drugim błędem jest korzystanie z nieaktualnych wzorów pism i komentarzy, które powielają dawne numery jednostek. Trzecie nieporozumienie polega na założeniu, że uchylenie przepisu automatycznie unieważnia czynności dokonane wcześniej na jego podstawie - o skutkach zmian decydują przepisy przejściowe. Warto również pamiętać, że uchylenie jednej jednostki nie zawsze oznacza likwidację instytucji procesowej; bywa, że została ona przeniesiona w inne miejsce ustawy. W sprawie indywidualnej, zwłaszcza gdy zależy od niej termin lub tok postępowania, warto skonsultować się z prawnikiem.