Ustawa z dnia 17 listopada 1964 r. - Kodeks postępowania cywilnego.
Aktualizacja: 18 sierpnia 2026
Sąd jest związany podstawą prawną unieważnienia lub stwierdzenia wygaśnięcia prawa wskazaną przez powoda wzajemnego.
Odpowiedź z cytowanymi przepisami i sygnaturami orzeczeń, bez zakładania konta.
Częste pytania:
Art. 479(124) KPC formułuje zasadę związania sądu podstawą prawną wskazaną przez powoda wzajemnego. Chodzi o powództwo wzajemne w sprawach własności intelektualnej, którego przedmiotem jest unieważnienie prawa wyłącznego albo stwierdzenie jego wygaśnięcia. Osoba wnosząca takie powództwo musi określić, z jakiej przyczyny prawnej domaga się unieważnienia lub wygaśnięcia prawa, a sąd nie może wyjść poza tak zakreśloną podstawę. Oznacza to, że sąd bada sprawę wyłącznie w granicach powołanych przez stronę przesłanek i nie poszukuje z urzędu innych podstaw, które teoretycznie mogłyby prowadzić do tego samego rezultatu. Przepis stanowi więc wyjątek od ogólnej reguły, zgodnie z którą sąd samodzielnie dokonuje kwalifikacji prawnej przedstawionych faktów.
Norma z art. 479(124) KPC znajduje zastosowanie wtedy, gdy pozwany w sprawie własności intelektualnej broni się aktywnie, wytaczając powództwo wzajemne zmierzające do pozbawienia przeciwnika prawa wyłącznego. Warunkiem jest, aby żądanie dotyczyło unieważnienia prawa albo stwierdzenia jego wygaśnięcia, a nie jedynie zaprzeczenia naruszeniu. Kluczowe znaczenie ma treść pisma zawierającego powództwo wzajemne, ponieważ to w nim strona wskazuje podstawę prawną swojego żądania. Od chwili wskazania tej podstawy zakres kognicji sądu zostaje ograniczony do wskazanych przyczyn. Jeżeli powód wzajemny chce powołać się na inną przyczynę, powinien odpowiednio zmodyfikować lub rozszerzyć swoje żądanie zgodnie z przepisami o powództwie wzajemnym i zmianie powództwa.
Przedsiębiorca zostaje pozwany o naruszenie prawa ochronnego na znak towarowy. W odpowiedzi wytacza powództwo wzajemne o stwierdzenie wygaśnięcia tego prawa, wskazując jako podstawę brak rzeczywistego używania znaku w obrocie. W toku procesu okazuje się, że istnieją także argumenty przemawiające za unieważnieniem prawa z innej przyczyny, jednak sąd - stosownie do art. 479(124) KPC - orzeka wyłącznie w granicach podstawy powołanej w powództwie wzajemnym. Aby objąć postępowaniem także inną przyczynę, przedsiębiorca musiałby sam odpowiednio zmienić swoje żądanie.
Pierwszym błędem jest przekonanie, że wystarczy ogólnikowo zażądać unieważnienia prawa, a sąd sam dobierze właściwą przesłankę. Drugim jest utożsamianie zarzutu obronnego w sprawie o naruszenie z powództwem wzajemnym - to dwie różne instytucje o odmiennych skutkach. Zdarza się także mylne założenie, że sąd może zastąpić stronę i uwzględnić powództwo z przyczyny ujawnionej w toku dowodów, choć nie została ona powołana. Warto pamiętać, że staranne sformułowanie podstawy prawnej ma tu bezpośredni wpływ na wynik sprawy. W indywidualnej sprawie warto skonsultować się z prawnikiem, ponieważ prawidłowe określenie podstawy powództwa wzajemnego wymaga analizy konkretnych okoliczności.
To wyjaśnienie ma charakter informacyjny i nie stanowi porady prawnej. W sprawach indywidualnych skonsultuj się z profesjonalnym prawnikiem.
Nie. Zgodnie z art. 479(124) KPC sąd jest związany podstawą prawną wskazaną przez powoda wzajemnego i nie może orzekać na innej podstawie.
Dotyczy powoda wzajemnego, czyli strony, która w sprawie własności intelektualnej żąda unieważnienia prawa wyłącznego lub stwierdzenia jego wygaśnięcia.
Sąd bada wyłącznie wskazaną podstawę, więc jej nieudowodnienie prowadzi do oddalenia powództwa wzajemnego, nawet gdy istniałyby inne możliwe przyczyny.
Zmiana wymaga odpowiedniej modyfikacji żądania przez powoda wzajemnego, na zasadach przewidzianych dla powództwa wzajemnego i zmiany powództwa.
To odrębne instytucje. Aby doprowadzić do unieważnienia lub stwierdzenia wygaśnięcia prawa, konieczne jest wytoczenie powództwa wzajemnego.
Powiadomimy Cię, gdy pojawią się nowe orzeczenia lub nowelizacje.
Odpowiedź z powołaniem przepisów i sygnatur orzeczeń, każdą pozycję sprawdzisz w źródle.
Zapytaj o art. 479(124)