Art. 477^1a.

Co stanowi przepis

Art. 477(1a) KPC dotyczy sytuacji, w której pracownik występuje do sądu z żądaniem zobowiązania pracodawcy do wydania świadectwa pracy, o którym mowa w art. 97(1) § 1 Kodeksu pracy. Przepis przewiduje, że jeżeli w toku sprawy okaże się, iż pracodawca nie istnieje albo z innych przyczyn wytoczenie przeciwko niemu powództwa jest niemożliwe, sąd nie oddala żądania i nie umarza sprawy z tego powodu, lecz rozpoznaje je w postępowaniu nieprocesowym. Zmienia się przy tym przedmiot rozstrzygnięcia: sąd traktuje żądanie jako wniosek o ustalenie uprawnienia do otrzymania świadectwa pracy. W efekcie zamiast wyroku nakazującego określonemu podmiotowi określone zachowanie zapada orzeczenie stwierdzające, że danej osobie przysługuje uprawnienie do świadectwa pracy. Rozwiązanie to ma charakter gwarancyjny i zapobiega sytuacji, w której pracownik pozostaje bez jakiegokolwiek dokumentu potwierdzającego przebieg zatrudnienia wyłącznie dlatego, że nie ma już kogo pozwać.

Kiedy przepis ma zastosowanie

Podstawową przesłanką jest wystąpienie z żądaniem zobowiązania pracodawcy do wydania świadectwa pracy na podstawie przepisów Kodeksu pracy. Druga przesłanka to stwierdzenie w toku sprawy, że pracodawca nie istnieje - na przykład został wykreślony z rejestru, zakończył byt prawny albo osoba fizyczna prowadząca działalność zmarła i nie ma następcy, wobec którego można kierować roszczenie. Przepis obejmuje także inne przyczyny, dla których wytoczenie powództwa przeciwko pracodawcy jest niemożliwe, co pozwala objąć nim różne stany faktyczne, a nie wyłącznie ustanie bytu prawnego podmiotu. Przekształcenie trybu następuje z mocy samego art. 477(1a) KPC, gdy sąd ustali istnienie tych okoliczności.

Przykład

Pan Marek pracował przez cztery lata w spółce z ograniczoną odpowiedzialnością, która nie wydała mu świadectwa pracy. Po kilku miesiącach spółka została zlikwidowana i wykreślona z Krajowego Rejestru Sądowego, a mimo to pan Marek złożył do sądu pracy żądanie zobowiązania pracodawcy do wydania świadectwa. Sąd, ustaliwszy, że podmiot ten już nie istnieje, nie odrzuca sprawy, lecz rozpoznaje ją w postępowaniu nieprocesowym jako żądanie ustalenia uprawnienia do otrzymania świadectwa pracy. Orzeczenie stwierdzające takie uprawnienie może następnie posłużyć panu Markowi przy dokumentowaniu okresu zatrudnienia.

Częste nieporozumienia

Pierwszym błędem jest przekonanie, że po likwidacji pracodawcy droga sądowa jest zamknięta - art. 477(1a) KPC wprost przewiduje inaczej. Drugim jest utożsamianie orzeczenia sądu z samym świadectwem pracy: sąd ustala uprawnienie, a nie wystawia dokumentu w imieniu pracodawcy. Trzecim nieporozumieniem bywa założenie, że wystarczy samo twierdzenie o zniknięciu pracodawcy; okoliczność ta musi zostać wykazana w postępowaniu. Warto też pamiętać, że przepis nie zwalnia z obowiązku udowodnienia faktu i okresu zatrudnienia. W sprawie indywidualnej warto skonsultować się z prawnikiem.