Art. 477¹³.

Co stanowi przepis

Art. 477(13) KPC reguluje sytuację, w której organ rentowy albo wojewódzki zespół do spraw orzekania o niepełnosprawności sam zmienia rozstrzygnięcie, od którego wniesiono odwołanie, zanim sąd wyda orzeczenie w sprawie. Jeżeli taka zmiana polega na wydaniu nowej decyzji lub orzeczenia, które uwzględnia żądanie strony w całości lub w części, przepis nakazuje umorzenie postępowania sądowego odpowiednio w całości albo w tej części, w której żądanie zostało zaspokojone. Ustawodawca wychodzi z założenia, że skoro odwołujący się uzyskał to, czego domagał się przed sądem, dalsze prowadzenie sporu w tym zakresie staje się bezprzedmiotowe. Zdanie drugie § 1 zawiera regułę odwrotną: każda inna zmiana decyzji lub orzeczenia, a także samo ich wykonanie, nie ma wpływu na bieg sprawy. Oznacza to, że sąd prowadzi postępowanie dalej i rozstrzyga merytorycznie. Paragraf 2 tego artykułu został uchylony.

Kiedy przepis ma zastosowanie

Przepis stosuje się w sprawach z zakresu ubezpieczeń społecznych oraz w sprawach odwołań od orzeczeń i decyzji wojewódzkiego zespołu do spraw orzekania o niepełnosprawności, a więc tam, gdzie postępowanie sądowe jest poprzedzone etapem administracyjnym. Warunkiem umorzenia jest to, aby zmiana nastąpiła przed rozstrzygnięciem sprawy przez sąd oraz aby nowe rozstrzygnięcie uwzględniało żądanie strony. Jeżeli uwzględnienie jest tylko częściowe, umorzenie obejmuje wyłącznie tę część, a w pozostałym zakresie sąd nadal orzeka. Nie jest natomiast podstawą umorzenia zmiana, która żądania nie uwzględnia, ani wypłata świadczenia w wykonaniu zaskarżonej decyzji.

Przykład

Pan Andrzej odwołał się od decyzji organu rentowego odmawiającej doliczenia do stażu ubezpieczeniowego trzech lat pracy, co wpłynęło na wysokość jego emerytury. Po otrzymaniu odwołania organ ponownie przeanalizował dokumentację i jeszcze przed rozprawą wydał nową decyzję, w której uwzględnił dwa z trzech spornych lat. W tej części sąd, na podstawie art. 477(13) KPC, umorzy postępowanie, ponieważ żądanie zostało zaspokojone. Co do trzeciego roku pracy spór trwa nadal i sąd rozpozna sprawę merytorycznie, oceniając przedstawione dowody.

Częste nieporozumienia

Pierwszym błędem jest przekonanie, że jakakolwiek zmiana decyzji przez organ automatycznie kończy sprawę sądową. Umorzenie następuje tylko wtedy, gdy nowe rozstrzygnięcie odpowiada żądaniu odwołującego się, a przy uwzględnieniu częściowym sprawa toczy się w pozostałym zakresie. Drugim nieporozumieniem jest utożsamianie wykonania decyzji, na przykład wypłaty spornego świadczenia, ze zmianą uwzględniającą żądanie - samo wykonanie nie wpływa na bieg sprawy. Zdarza się też, że strony wycofują odwołanie w obawie przed przewlekłością, choć wystarczyłoby poczekać na czynność organu. Warto również pamiętać, że umorzenie postępowania nie jest przegraną odwołującego się, lecz konsekwencją tego, że jego żądanie zostało spełnione poza sądem. W indywidualnej sprawie, zwłaszcza przy częściowym uwzględnieniu odwołania, warto skonsultować się z prawnikiem.