Art. 434¹.

Co dokładnie stanowi przepis

Art. 434(1) Kodeksu postępowania cywilnego ma obecnie status przepisu uchylonego, co w tekście ustawy zaznaczono adnotacją „(uchylony)”. Oznacza to, że jednostka redakcyjna o tym numerze została zachowana w strukturze kodeksu wyłącznie jako pusta pozycja, natomiast nie zawiera żadnej treści normatywnej. Ustawodawca stosuje taką technikę legislacyjną po to, aby po usunięciu przepisu nie trzeba było przenumerowywać wszystkich kolejnych artykułów kodeksu, co zaburzyłoby dotychczasowe odesłania i utrwaloną praktykę. W konsekwencji z art. 434(1) KPC nie da się dziś wywieść żadnego uprawnienia procesowego, żadnego obowiązku strony ani żadnej kompetencji sądu. Przepis pozostaje więc wyłącznie punktem orientacyjnym w systematyce ustawy, umieszczonym w części poświęconej postępowaniom odrębnym w sprawach rodzinnych.

Kiedy przepis ma zastosowanie

W stanie prawnym obowiązującym obecnie art. 434(1) KPC nie ma zastosowania do żadnej sprawy wszczętej i rozpoznawanej według aktualnych przepisów. Znaczenie tej jednostki może natomiast ujawnić się przy analizie historycznej, gdy badamy, jak dana instytucja procesowa była uregulowana przed zmianą ustawy, albo gdy korzystamy ze starszych komentarzy, wzorów pism czy opracowań odsyłających do tego numeru. Praktycznym punktem odniesienia są zawsze przepisy przejściowe ustawy nowelizującej, ponieważ to one przesądzają, czy do spraw będących w toku stosuje się przepisy dotychczasowe, czy nowe. Jeżeli więc czytelnik napotyka odesłanie do art. 434(1) KPC, powinien ustalić datę powstania dokumentu i sprawdzić, jaki przepis pełni obecnie analogiczną funkcję. Dla bieżącego stosowania prawa podstawą będą inne, obowiązujące artykuły kodeksu.

Przykład

Osoba przygotowująca pismo procesowe korzysta ze starszego wzoru pobranego z internetu, w którym jako podstawę prawną wskazano art. 434(1) KPC. Po sprawdzeniu aktualnego tekstu Kodeksu postępowania cywilnego okazuje się, że przy tym numerze widnieje wyłącznie adnotacja „(uchylony)”. Powołanie się na taki przepis nie unieważnia samo w sobie pisma, ponieważ sąd ocenia treść żądania, a nie trafność wskazanej kwalifikacji prawnej, jednak może wprowadzać niepotrzebne zamieszanie i osłabiać czytelność argumentacji. Rozsądnym rozwiązaniem jest usunięcie nieaktualnego odesłania i wskazanie przepisu obecnie regulującego daną kwestię.

Częste nieporozumienia

Najczęstszym błędem jest przekonanie, że skoro numer artykułu nadal figuruje w kodeksie, to przepis „w jakiejś części” obowiązuje. Tak nie jest: uchylenie oznacza całkowite pozbawienie jednostki treści normatywnej. Drugim nieporozumieniem jest założenie, że uchylenie przepisu procesowego automatycznie likwiduje samą instytucję prawną, podczas gdy bardzo często zostaje ona jedynie przeniesiona do innego artykułu lub zmodyfikowana. Trzeci błąd to opieranie się na nieaktualnych wydaniach kodeksu bez sprawdzenia stanu prawnego na dzień podejmowania czynności. W indywidualnej sprawie warto skonsultować się z prawnikiem, który ustali aktualną podstawę prawną i właściwy tryb postępowania.